Achter het glanzende zilverwerk en de eeuwenoude voorwerpen in de schatkamer van de Sint-Petrusbasiliek gaan verhalen schuil die lange tijd voor veel bezoekers verborgen bleven. Verhalen over vakmanschap, geloof, bijzondere Oirschotse families en mensen die hun sporen nalieten in de geschiedenis van het dorp. Met de presentatie van het boekje ‘Schatkamer van de basiliek’ afgelopen woensdag worden die verhalen nu gedeeld met een breed publiek.
Door Marcia Engelander - van den Wittenboer
Bijzonder is ook het verhaal van de voormalige doopkapel zelf, waar de schatkamer tegenwoordig is gevestigd. Zeven vitrines vullen deze ruimte. "De ruimte ligt lager dan de rest van de kerk en dat symboliseert hoe Jezus in de rivier de Jordaan afdaalde om gedoopt te worden", vertelt Nicoline van Tiggelen, secretaris van het parochiebestuur. De schatkamer zelf bestaat al sinds 2009. Destijds sprak pastoor Leendert Spijkers de wens uit om de waardevolle voorwerpen niet langer verborgen te houden in een kluis. Die gedachte vormde het begin van een initiatief waarbij de voormalige doopkapel werd ingericht als schatkamer door Ineke Strouken, immaterieel erfgoedexpert, Frans Mateijsen, kerkvrijwilliger en Nicoline van Tiggelen. Bezoekers konden voortaan de bijzondere voorwerpen bewonderen, maar na verloop van tijd groeide het verlangen om ook de verhalen erachter vast te leggen. Volgens Van Tiggelen ging het daarbij om meer dan alleen een beschrijving van wat er in de vitrines te zien is. "We wilden juist vertellen over de mensen die de voorwerpen maakten, lieten vervaardigen of die ze schonken aan de parochie."
Rijke geschiedenis
De verhalen geven verrassende inkijkjes in de rijke geschiedenis van Oirschot. Zo wordt in het boekje aandacht besteed aan een set ampullen met schaal uit het jaar 1678. Deze werden vervaardigd door de Bossche edelsmid Gijsbert de Beer voor de Oirschotse arts Johan van Wamel en zijn echtgenote Maria Fey. Achter die namen gaat, niet alleen een straatnaam schuil maar ook een bijzonder verhaal schuil. Maria Fey was namelijk de zus van Arnold Fey junior, een arts die in zijn tijd bekendheid verwierf door zijn medische kennis en zijn behandeling van vooraanstaande patiënten. Ook het vakmanschap van Oirschotse ambachtslieden krijgt volop aandacht. Een van de blikvangers is een wierookvat uit 1826, gemaakt door de plaatselijke edelsmid Henricus van der Sande. Zijn atelier stond aan de Markt, op een locatie waar vandaag de dag opnieuw een edelsmid werkzaam is. Het laat zien hoe tradities soms generaties lang verbonden blijven met dezelfde plek. Van Tiggelen vertelt dat Van der Sande meer vervaardigde dan alleen kerkelijke voorwerpen. "We weten dat hij een zilveren suikerschep, soeplepel, mosterd- en zoutstel heeft gemaakt die nu in particuliere handen zijn", zegt zij. "Misschien zijn er wel meer mensen die een zilveren voorwerp van hem in huis hebben? Ze zouden het kunnen herkennen aan het meesterteken van Van der Sande: HVDS met een vijfpuntige ster."
Markante figuren
Het boekje neemt de lezer daarnaast mee langs markante figuren uit de geschiedenis van de parochie. Pastoor Petrus de Bont komt uitgebreid aan bod vanwege zijn grote betekenis voor kerk en gemeenschap. Onder zijn leiding werden tal van verfraaiingen aangebracht en kreeg de kerk een uitstraling die nog altijd zichtbaar is. En op bijzondere wijze wordt in de zevende vitrine aandacht besteed aan Maria van de Heilige Eik en aan Maria Margaretha der Engelen, beter bekend als de Heilige Non van Oirschot. Tot de meest opmerkelijke voorwerpen behoort een reliekdoosje uit 1658 met drie kleine glazen flesjes met een olieachtige vloeistof die verbonden zijn aan eeuwenoude verhalen over genezing en bedevaart.
De schatkamer van de basiliek blijkt veel meer te zijn dan een verzameling kostbare objecten. Het is een plek waar geloof, geschiedenis en menselijke verhalen elkaar ontmoeten. Het nieuwe boekje maakt die verborgen wereld toegankelijk voor iedereen die wil ontdekken hoe rijk het verleden van Oirschot werkelijk is. Het boekje is te koop in de kerk voor drie euro.