Voor haar documentaire, maar ook voor de Oorlogsgravenstichting, bezocht Hanneke Coolen-Colsters het ereveld Menteng Pulo.
Voor haar documentaire, maar ook voor de Oorlogsgravenstichting, bezocht Hanneke Coolen-Colsters het ereveld Menteng Pulo. (Foto: Rens van Ginneken)

‘Daar liep mijn opa door de jungle’ (1)

'Het programma zat bomvol: toerist spelen was er niet bij'

Rens van Ginneken

Met de coronapandemie op de hielen volgde Hanneke Coolen-Colsters (36) het spoor van haar opa Piet op Java. Hij was als dienstplichtig soldaat uitgezonden, officieel om de orde op het eiland te herstellen. De Nederlandse militairen belandden echter in een bittere guerrillaoorlog. Het werd een bijzondere en vaak emotionele zoektocht, die veel extra informatie én nieuwe, waardevolle contacten opleverde.

Middelbeers - “De mannen van Eendracht Films, historicus Hans van den Akker en ik vertrokken op 24 februari naar Java. Bij onze terugkeer op 5 maart troffen we een heel ander Nederland aan”, zo vertelt Hanneke. “In eerste instantie was er in Indonesië nog ‘niets’ aan de hand, maar gaandeweg werd de coronacrisis ook daar zichtbaar, met steeds meer mondkapjes op straat. Toeristen zagen we niet meer, de restaurants waren leeg. Op zeker moment waren we wel bang dat we misschien niet meer terug konden”, bekent ze. De Middelbeerse ondernam de tocht naar Java in navolging van haar project ‘Oost-Indisch Doof’, waarin ze aan de hand van brieven en dagboeken van haar opa Piet Colsters zijn spoor en dat van zijn dienstmaten van de Zwarte Panters op Java volgde. Ze geeft lezingen, maar er zijn ook museale exposities en een documentaire in de maak. Voor die documentaire was de reis, gefaciliteerd door de Oorlogsgravenstichting, noodzakelijk. “We wilden zoveel mogelijk contacten leggen, met betrokkenen en nabestaanden en uiteraard ook zoveel mogelijk filmen op locatie. Het programma zat zo vol, dat onze acht dagen voelden als acht weken. De toerist uithangen was er niet bij."

Bleekmiddel en bitterballen

“Door onze lengte en huidskleur waren we echt wel een bezienswaardigheid. Vreemd is ook dat in dit land, dat zich zo hevig verzette tegen de blanke kolonisators, blank zijn toch een soort ideaalbeeld is. Vrijwel alle huidproducten bevatten er bleekmiddel. En in het Museum van de Onafhankelijkheidsverklaring zien de hologramgidsen er hartstikke Nederlands uit.” Het Nederlandse verleden komt nog opvallend vaak terug op Java. “Veel huizen, dierentuinen, plantages en openbare gebouwen stammen duidelijk uit die tijd, sommige mensen spreken zelfs Nederlands en tijdens een re-enactment hoorde ik Javanen die Nederlandse soldaten speelden ‘Godverdomme!’ roepen: heel bizar. Ook kregen we opvallend vaak bitterballen en kroketten aangeboden.”

“De Indonesiërs gaan relaxt met het verleden om. Er werd vaak gezegd dat de Nederlanders ook veel goeds hebben gebracht. Er wordt toch wel met een zeker respect over de Nederlanders gesproken. In een gebied waar mijn opa heeft gevochten moest ik huilen, ook om wat ‘onze’ jongens soms aan hadden gericht. Een vrouw zei me: 'Dat hoeft toch niet meer, dat was vroeger.' Heel veel oude mensen die die politionele acties hebben meegemaakt wilden ons ook knuffelen.”

Binnenkort deel 2.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden