Hanneke Coolen-Colsters dook in het militaire verleden van haar grootvader. Vorige week volgde ze in Java de route die hij aflegde.
Hanneke Coolen-Colsters dook in het militaire verleden van haar grootvader. Vorige week volgde ze in Java de route die hij aflegde. (Foto: Rens van Ginneken)

Hanneke bleef niet 'Oost-Indisch Doof'

'In het dagboek wordt de sfeer steeds grimmiger'

Rens van Ginneken

Onweerstaanbaar werd Hanneke Coolen-Colsters (36) door brieven en een dagboek van haar opa Piet Colsters in zijn Nederlands-Indië verleden gezogen. Vijf jaar later verzorgt ze door het hele land de lezing ‘Oost-Indisch Doof’, maar er zijn ook een theaterproductie, exposities en een documentaireserie in de maak.

Middelbeers - Een lezing in haar eigen woonplaats, ruim honderd bezoekers. Het verhaal maakt zichtbaar indruk. Uit de originele kist die met haar opa Piet meeging naar Java, komt een heel arsenaal uit de periode 1948-1950. Een Javaans mes, een Lee-Enfield geweer, een brancard. Soms raakt Coolen zelf geëmotioneerd bij de lezing, die wordt ondersteund met veel beeldmateriaal en waarin de stemmen van hoofdrolspelers werden ingesproken door Björn van der Doelen, Frank Lammers en Nol Havens. Coolen bespreekt het infanterieonderdeel van haar opa, de Zwarte Panters, de censuur, mogelijke oorlogsmisdaden, de angst van de vaak erg jonge mannen, maar ook de zogenaamde ‘bierconvooien’, speciaal voor de Brabanders. Ook het onbegrip bij terugkeer komt aan bod. “Er stonden mensen op de dijk met een spandoek met ‘Moordenaars’ erop. Als ‘dank’ voor de bewezen diensten kregen ze een treinkaartje en een appel”, zo vertelt Coolen. Bij het vragenrondje moet ook een dame in de zaal huilen. “Als kind van een Indiëganger kreeg ik vaak rotopmerkingen over wat mijn vader op Java misdaan zou hebben”, zo vertelt ze.

Dagboek

Coolen gaf door het hele land al talloze lezingen over haar zoektocht, die begon met het verhaal van haar opa. “Mijn oma werd ziek en haar huisje moest leeg. We vonden stapels brieven van mijn opa, maar ook veel foto’s en een dagboek. Ik heb hem nooit gekend. Mijn vader zegt dat hij thuis nooit sprak over die tijd.” Van huis uit is ze muzikant. “Ik ben géén historicus en wil me ook zeker niet zo presenteren. Maar het verhaal van mijn opa werd gaandeweg de kapstok voor een heel scala aan activiteiten”, aldus Coolen. Ze pakt haar opa’s dagboekschrift erbij, dat in een verzorgd handschrift opent: “30 januari 1948. Vertrek naar Indië.” Hanneke glimlacht: "Mijn opa, die amper over de dorpsgrens van Middelbeers was geweest, naar Java. Een reis van zes weken, met tweeduizend man opeengepakt op een schip dat bedoeld was voor zeshonderd.”

Censuur?

Ze vervolgt: “Opa’s brieven en zijn dagboek zijn nogal verschillend van toon, zoals bij veel van zijn strijdmakkers. De brieven zijn vaak luchtig, misschien vanwege de censuur? In het dagboek merk je dat de sfeer steeds grimmiger wordt. Net voor de Tweede Politionele Actie in 1948-1949 stopt het dagboek. Vanaf daar moest ik me oriënteren op andere bronnen, zoals de brieven van Wim van Gerven uit Valkenswaard. Een verdrietige ervaring voor mij, omdat ik wist dat hij later zou omkomen toen zijn voertuig op een bom reed. Gaandeweg ontrolde zich voor mij het verhaal van deze missie, die voor Nederlandse begrippen echt bizar groot was. Zo’n 220.000 dienstplichtige jongens moesten naar Nederlands-Indië, van wie er zesduizend sneuvelden in de steeds heviger wordende oorlog. De Zwarte Panters verloren 43 mannen. Aan Indonesische zijde vielen nog veel meer doden: ruim 100.000. Ook in het hedendaagse Nederland is het nog altijd lastig om het onderwerp bespreekbaar te krijgen. Het was de missie die mislukte, een oorlog die eigenlijk 'fout' was", aldus Coolen.Volgende week het vervolg van Hanneke's zoektocht.

www.oostindischdoof.com

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden