Groeten uit

Kamp

Foto:

In Auschwitz alleen al kwamen 1,1 miljoen mensen om het leven, voor het grootste deel Joden, vanuit heel Europa. Een paar weken geleden zijn we er geweest. Voor mij was het vooral een poging om te ervaren wat voor plek dit geweest moet zijn. Daarvoor schieten de woorden nog steeds tekort. Het krankzinnige idee dat eraan ten grondslag ligt. De 'veredeling' van het Germaanse ras door het vernietigen van Joden, Roma, homoseksuelen. Dan de minutieuze infrastructuur die werd opgetuigd voor de massavernietiging, met spoorwegen tot vlakbij de gaskamers. We zien de ruimtes waarin de nazi 'arts' Josef Mengele zijn krankzinnige en onvoorstelbaar wrede experimenten uitvoerde op tweelingen en zwangere vrouwen. We zien de reusachtige bergen schoenen, die de slachtoffers met hun kleding moesten achterlaten voor ze de gaskamers in gedreven werden. Mijn blik blijft hangen bij een meisjesschoentje, passend bij de leeftijd van een jaar of zeven. Dat is niet te doen. Ik kan me gewoon niet voorstellen dat je zo'n kindje de gaskamer die we zojuist hebben gezien zou indrijven. In kamp Auschwitz-Birkenau, drie kilometer verderop, wordt de vernietiging op industriële schaal nog veel beter zichtbaar. Eindeloze rijen barakken. In elke barak vierhonderd tot duizend gevangenen. Op zeker moment dreigde het kamp nog bijna ten onder te gaan aan het bijzonder efficiënte aanvoersysteem. De gaskamers en crematoria hadden eenvoudigweg niet voldoende capaciteit om de aanvoer te verwerken. Dus moesten tienduizenden onder erbarmelijke omstandigheden hun gruwelijke lot afwachten. Op deze dag is het een graad of twee en voelt het al koud aan. Stel je voor hoe het was bij min vijftien, met niet meer dan een gestreepte pyjama aan. Onze gids toont ons de gaskamers die werden opgeblazen, vlak voor de bevrijding. De kampbeulen hadden wel degelijk besef van de gruwelijkheid en perversiteit van hun daden. De Pools-Amerikaanse Benjamin Lesser (91) overleefde Auschwitz. Hij zegt: "Het is nog steeds moeilijk te geloven dat een beschaafde cultuur met geschoolde mensen zo kan veranderen in een groep monsters." Dat vraagt dus nadrukkelijk om waakzaamheid. Helaas ook 75 jaar na dato nog.

Meer berichten