Het drama van de gebroeders Schut

Foto:

Jan Kuijpers

Waarschijnlijk is er geen plek in Oirschot te vinden dat zo afgelegen ligt als Balsvoort. Op de grens Oirschot/Oisterwijk/Boxtel in het hart van de Kampinase Heide. Het gehuchtje telde drie boerderijen waarvan de laatste in 1984 is afgebroken. Daar heeft zich vlak voor de bevrijding in oktober 1944 een vreselijk drama afgespeeld.

OIRSCHOT - De familie Schut met hun negen kinderen bezaten daar een ontginningsboerderij. Het was daar ontzettend eenzaam en afgelegen en het leven was zwaar. Er was geen water en elektriciteit. De kinderen moesten negen kilometer lopen om naar school te gaan. In de winter bleven ze dikwijls thuis. Het was dan onverantwoord om in de sneeuw, de kou en de donkerte dwars door hei en bos te lopen. Paden waren er bijna geen. Vader Schut stierf in 1933 en moeder Schut bleef alleen achter met haar negen kinderen. Geleidelijk aan verlieten de kinderen de ouderlijke woning. Bernhard, de oudste zoon ging in Oirschot wonen op Evenheuvel. Hij trouwde en kreeg vijf kinderen, waarvan de oudste zoon Theo in 1938 werd geboren. In oktober 1944 moesten ze van de Duitser evacueren. Weg uit het centrum. Ze gingen terug naar de ouderlijke woning op Balsvoort.

Prachtplaats voor het verzet

Omdat Balsvoort zo afgelegen lag, was het een prachtplaats voor het Oisterwijkse en Boxtelse verzet om vandaaruit het verzet te leiden. Hieraan werkten de zonen Bernhard en Hein graag mee. Ze brachten vanuit Balsvoort voedsel naar Amerikaanse en Engelse vliegeniers, die op de Kampinase heide waren neergestort en daar ergens ondergedoken lagen. Op de boerderij Balsvoort lagen ook onderduikers en evacués. Waaronder de burgemeester van Oisterwijk. Op zolder lagen ook nog zeven Duitse militairen, die door het verzet krijgsgevangen waren genomen en daar continu werden bewaakt. Toen er weer nieuwe evacués zich daar melden werd het allemaal een beetje teveel voor de familie Schut. Daarom werd besloten om de krijgsgevangenen naar elders onder te brengen. Het verzet zou dit regelen. Maar toen ze onderweg ver genoeg van Balsvoort verwijderd waren hebben ze de krijgsgevangenen in de bossen vrij gelaten. Ze wisten niet waar ze met deze krijgsgevangenen naar toe moesten. Overigens zonder dat de familie Schut dat wist.

Onbezonnen daad

Een onbezonnen daad met zeer verstrekkende gevolgen. Een paar dagen later toen de nieuwe evacués hun plekje op Balsvoort hadden gevonden was men bezig een kelder te graven om daar hun kostbaarheden in op te bergen. Bernhard was even verderop bomen aan het omhakken om de kelder te ondersteunen. Plotseling werden ze geconfronteerd met drie haveloos geklede Duits militairen, die om een schuilplaats vroegen. Zij waren gedeserteerd en begonnen te praten met Hein en Bernhard over het einde van de oorlog. Zij waren op zoek naar een onderduikplek om zich over te geven aan het verzet. Zij deden er alles aan om het vertrouwen van Hein en Bernhard te winnen. Hein ging met de drie op weg om een schuilplaats te zoeken. Toen ze ver genoeg weg waren zeiden ze tegen Hein dat ze het verder alleen wel af konden en Hein ging terug naar de boerderij.

Om drie uur die middag werd de boerderij plotseling omsingeld door Duitse soldaten inclusief de drie haveloos uitziende soldaten, nu correct gekleed in een Duits militair uniform. Alle bewoners moesten naar buiten komen en werden tegen de muur van het bijgebouw van de boerderij gezet. Bernhard en Hein moesten een paar passen naar voren doen. De moeder was op dat moment eieren halen in Oisterwijk. Plotseling liep Bernhard weg met de mededeling dat hij moest plassen. De Duitse soldaten achtervolgden hem en even later klonken er schoten. Bernhard kwam niet meer terug. Hij werd op ongeveer honderd meter van zijn boerderij dood geschoten. Ze gooiden zijn lichaam in een sloot en dekten het af met bladeren. Het heeft 14 dagen geduurd voordat ze hem vonden. Door de wind waren de bladeren weggewaaid en zagen ze zijn klompen er bovenuit steken.

Broer Hein werd meegenomen naar het hoofdkwartier van de Luftwaffe aan het Klompven in Oisterwijk. Daar werd hij ondervraagd en gemarteld om er achter te komen waar nog meer verzetshaarden waren. Ze hebben bij Hein zelfs zijn tanden uit zijn mond geslagen. Op 7 oktober werd hij samen met nog iemand onder begeleiding van twee gewapende Duitse soldaten naar het Aderven gebracht. Daar moesten ze hun eigen graf graven. Daarna werden ze in hun eigen graf dood geschoten.

Het gezin Schut heeft na de oorlog een zeer moeilijke tijd gehad. Terug op Evenheuvel kon de weduwe van Bernhard met haar vijf kleine kinderen niet over haar verdriet heen komen. Theo, de oudste zoon, heeft in interviews daarover veel verteld.

Meer over het drama Schut zie: Oirschotsheem.nl/interview 13 -14 -15 -16 - 17/ en de video bij 17: drama van de familie Schut.

Meer berichten