Op bijgaande foto het bezoek van de Schotse militairen in 1945. Die staan rechts op de foto. De bevrijders werden dankbaar toegezongen door Oirschotse mensen. Dirigent was dhr. Meijs, toen directeur van de Landbouwschool. Plaats van handeling: de puinhopen onder de toren van de Sint Pieter.
Op bijgaande foto het bezoek van de Schotse militairen in 1945. Die staan rechts op de foto. De bevrijders werden dankbaar toegezongen door Oirschotse mensen. Dirigent was dhr. Meijs, toen directeur van de Landbouwschool. Plaats van handeling: de puinhopen onder de toren van de Sint Pieter. (Foto: )

De ineenstorting van de St. Pieter

Door Jan Kuijpers

De emoties onder de Oirschotse bevolking waren bijzonder heftig toen de kerk werd beschoten. Ik was als klein jongetje van 6 jaar geëvacueerd bij Spanjers op het 'Legend'. Voor de boerderij hadden ze een stromijt van vier meter hoog en daar speelden we op. We klommen met een ladder naar boven en gleden dan langs het stro naar beneden. Het was onze glijbaan.

OIRSCHOT - Regelmatig hoorden wij dat er in het dorp geschoten werd. Maar op 2 oktober waren de beschietingen zo heftig dat veel van de 70 evacués ook op de stromijt gingen staan om beter getuige te zijn van het verschrikkelijke schouwspel dat vier kilometer verderop plaatsvond.

Plotseling zagen ze het kleptorentje in brand vliegen en de brand pakte razendsnel om zich heen. Het duurde niet lang of iedereen was getuige van het ineenstorten van het middenschip van de kerk en het vallen van de toren. Een heftig moment voor de aanwezige toeschouwers. Velen vielen elkaar in de armen en konden hun tranen niet bedwingen.

De kerktoren als uitkijktoren

De kerktoren bood een prachtuitzicht over de verre omtrek. Regelmatig gingen brandweerlieden naar de toren om te controleren of er ergens brand was of te speuren naar verdachte vijandige handelingen of schermutselingen. Ook Hein Lobach, Hoofd van de Bescherming Bevolking beklom de toren regelmatig en als hij onraad zag dan zette hij de sirene aan, die achter het gemeentehuis tegen de muur van de brandweerkazerne hing.

Duitsers in de toren

Het bevrijdingsleger lag aan de zuidkant van het kanaal. Regelmatig stonden drie Duitsers in de hoogste omloop van de toren met verrekijkers de ontwikkelingen gade te slaan. Dat moet het bevrijdingsleger hebben gezien. Vanaf dat moment werd de toren bijna dagelijks beschoten en altijd op onregelmatige tijden. Niemand had meer de moed om naar boven te klimmen. Ook de Duitsers niet. Ook de twee torens van de kapel van de zusters Franciscanessen kregen treffers. En ook de toren van de kerk in Best.

Dr. Hagemeijer

In een interview dat ik lang geleden met Dr. Hagemeijer mocht hebben, vroeg ik hem of hij ergens spijt van had in zijn leven. 'Ja zei hij. Dat ik niet de moed heb gehad om het kanaal over te zwemmen om de bevrijders te waarschuwen dat na de eerste beschieting van de toren er niemand meer in de toren durfde te gaan. En het beschieten dus geen enkel doel meer had. Die gedachte kwam nog eens extra terug, aldus Hagemeijer, toen ik op de dag van de bevrijding van Oirschot op 24 oktober op de markt me voorstelde aan de bevrijders. Ik vertelde dat ik Dr. Hagemeijer was. Ze keken me verbaasd aan. Dr. Hagemeijer?? Dat kan niet want bij ons legeronderdeel (De Prinses Irene Brigade) zit ook een Dr. Hagemeijer. Het bleek mijn oudste broer te zijn, ook arts, die ik jaren niet had gezien en ik helemaal niet wist waar hij zat. Hij had zich als vrijwilliger aangemeld om de medische dienst van dat legeronderdeel te versterken. Het was een zeer aangename ontmoeting al moest ik ervoor naar Hilvarenbeek fietsen waar het legeronderdeel toen al was gelegerd.

Het treurige van de beschieting

Het jammerlijke van de beschieting is dat de beschieting geen enkel effect heeft gehad op het eerder bevrijd zijn Oirschot. Om dat te kunnen beoordelen moeten we de situatie in Oirschot eind september 1944 eens goed onder de loep nemen. Het Wilhelmina kanaal was vanaf ongeveer 20 september de demarcatielijn. Ten zuiden daarvan zaten de bevrijders: de Britse en Schotse strijdkrachten inclusief een eenheid van de Nederlandse Prinses Irene Brigade. Ten noorden de Duitsers.

Euforische gedachte sloeg om in angst

De snelle opmars vanuit Normandië had tot gevolg dat de durf om zo snel mogelijk Europa te bevrijden een overmoedig karakter kreeg. Vooral Montgomery wilde zo snel mogelijk Duitsland op haar eigen grondgebied verslaan. Dit had tot gevolg dat de operatie 'Market Garden' op zondag 17 september van start ging. Met deze operatie, probeerde men in zeer korte tijd door middel van een corridor vanuit België Arnhem te bereiken en daar de Rijn over te steken om vanaf de Duitse zijde van de Siegfriedlinie, die Hitler zelf had aangelegd om zich veilig te voelen, de Duitser te bevechten. Een overmoedige beslissing die mislukte. Met als gevolg dat de Duitser meer moed kreeg en het de bevrijders moeilijker maakte. De oorlog kreeg een andere wending. Drie maanden duurde het om vanuit Normandië tot midden Brabant, Nederland te bevrijden en van daaruit driekwart jaar om de rest te bevrijden. Dat vond pas op 5 mei 1945 plaats.

Dankbaarheid

Vlak na de oorlog brachten verschillende Schotten, verantwoordelijk voor de beschieting van de kerk, een bezoek aan Oirschot. Het was nooit de bedoeling geweest om de hele kerk te verwoesten maar alleen om de toren onklaar te maken als uitkijktoren. Een afzwaaier van een van de granaten richting het kleptorentje had tot gevolg dat het kleptorentje in brand vloog en nadien de hele kerk.

Meer berichten