Waanzin, typisch Amerikaans, of logisch gevolg?


Als een leger woedende Orks bestormden aanhangers van Trump het Capitool, normaliter een van de 'heiligdommen' van de Amerikaanse democratie.
Als een leger woedende Orks bestormden aanhangers van Trump het Capitool, normaliter een van de 'heiligdommen' van de Amerikaanse democratie. (Foto: Rens van Ginneken)

Waanzin, typisch Amerikaans, of logisch gevolg?

‘Trump doet denken aan Hitler in Der Untergang’

Rens van Ginneken

De bestorming van het Congres in Washington kostte mensenlevens en deed een van de oudste democratieën even wankelen. Kunnen we er, eenmaal bekomen van het afgrijzen, misschien nog iets van leren, zelfs in Oirschot?

Het is 2024, de eerste termijn van Oirschots burgemeester Judith Keijzers zit erop. Een tweede komt er niet, de gemeenteraad wil liever verder met een liberale kandidaat. De CDA-burgemeester pikt het niet en stelt alles in het werk om twijfel te zaaien over de nieuwe keuze van de gemeenteraad. Die verkiezing zou gestolen zijn. Ze twittert er flink op los en haar trouwe CDA-aanhang in de gemeente voelt zich verneukt door het systeem. Opgezweept door de demagogie van Keijzers gaan ze massaal, brullend en gewapend de straat op en bestormen uiteindelijk zelfs het gemeentehuis. Daar richten ze vernielingen aan en maken ze selfies vanaf de gemeenteraadszetel van de in hun ogen bolsjewistische SPO-fractievoorzitter Arnold de Vries…

Complex systeem

Het tamelijk complexe Amerikaanse systeem, waarin feitelijk twee partijen de dienst uitmaken, verschilt nogal met ons bonte palet aan versplinterde partijen. De Amerikaanse partijen zijn in een aantal issues compleet elkaars tegenovergestelde. Abortus is voor veel Republikeinen totaal onbespreekbaar, terwijl de meeste Democraten weinig op hebben met het onwrikbare vuurwapenbezit. Toch lukt het al sinds de Burgeroorlog om in een soort van vreedzame co-existentie het enorme land te besturen.

Trump veranderde alles. Destabilisering leek zijn hoofdmotief. Eén van de belangrijkste pijlers daarin was het ridiculiseren van de klassieke media, met name de kranten en de tv-stations die niet kritiekloos zijn politiek volgden. Liever vertrouwde de president op de snelheid en het gemak van social media en dubieuze sites die bol staan van de complottheorieën en onbewezen stellingen. Hij twitterde er zelf ook lustig op los. Die tweets waren, naast zijn andere uitingsvormen niet bepaald betrouwbaar. Van 2017 tot eind 2019 telde de Washington Post maar liefst 15.413 leugens en halve waarheden van Trump.

Gevaarlijke bubbel

Een groot deel van Trump-aanhang wantrouwt de mainstream media nu net zozeer als hij en haalt haar nieuws ook vooral van social media. Daarbij raken ze opgesloten in een gevaarlijke bubbel van ‘nieuws’ dat hen vooral bevestigt in wat ze al geloven en nóg erger. Virusontkenning en het waanzinnige idee dat de wereld wordt geleid door een (Democratisch) netwerk van satanistische pedofielennetwerken zijn daar de geldende parallelle werkelijkheid. Je zag het terug in het angstaanjagende leger van Orks en Uruk-Hai, dat Trump als een kwaadaardige Saruman had opgezweept om de muren van het heilige Capitool te bestormen en de ‘verraders’ te grazen te nemen. De tv-beelden lieten onverholen neonazi’s zien, met sweaters die de Holocaust verheerlijken, een doorgedraaide zelfbenoemde sjamaan en zwaarbewapende ‘preppers’ die al dertig jaar klaar zijn voor het einde der tijden. Ze hadden zelfs nog gedacht aan tie-wraps, om te gijzelen Congresleden mee vast te binden.

Wegkijken

Inmiddels doet de uitzicht- en roemloze situatie waarin Trump zich in de laatste dagen van zijn presidentschap bevindt denken aan Hitler in de film ‘Der Untergang’. In zijn eigen bunker, gebouwd op een ongeëvenaard narcisme en het simpelweg niet kunnen accepteren van zijn overduidelijke verlies, omgeven door nog slechts een handjevol vertrouwelingen. Zijn wereld moet momenteel héél klein zijn, nu zelfs zijn geliefde Twitteraccount hem is afgepakt. Hij en vele volgelingen zullen verantwoordelijk worden gehouden voor een afgrijselijke dag in de Amerikaanse geschiedenis, maar het is té simpel om hen als de enige oorzaak te zien. De Amerikaanse overheid heeft té vaak weggekeken van The Heartlands, waar andere waarden gelden dan in verstedelijkte kuststaten. Dat valt ook voorgaande presidenten als Obama en Clinton te verwijten, die terecht weleens bestempeld werden als ‘elitair’ en neerbuigend naar de VS-binnenlanden, en die té weinig energie staken in het verbinding maken met dat deel van de populatie.

Rol van onze overheid

Staan wij in Nederland hoog boven die Amerikaanse gekte? Twee jaar geleden werd Forum voor Democratie de grootste partij bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Als dat een landelijke stembusgang was geweest, dan hadden wij nu ook gezeten met een inmiddels bewezen narcistische leider, die verheerlijkers van het nazi gedachtengoed in zijn partij koestert. En ook in ons land werden onlangs nog deuren geramd van overheidsgebouwen: door de boeren van Farmers Defence Force, die steeds vaker geweld en intimidatie gebruiken om hun zin te krijgen. En Oirschot? Ook hier werd volop op Forum gestemd, maar Judith Keijzers zoekt gelukkig nog verbinding met alle delen van het dorp. Maar ook hier zien we tendensen die gevaarlijk kunnen zijn. De overheid, inclusief Keijzers, kijkt opvallend vaak weg bij zaken die niet door de beugel kunnen en handhaving lijkt bij overtreders van enig statuur ineens geen kerntaak meer. Diezelfde overheid drukt er soms ook dingen door - een brug, een Gele O, sluiting van een cultureel centrum, woningbouw op betwiste plekken - waarbij nogal eens het idee ontstaat dat de burgers pro forma mogen participeren, maar dat van hun mening vervolgens niets meer is terug te vinden in het eindresultaat. Dat zijn ‘dingetjes’ die het volk vervreemden van de overheid: een voedingsbodem voor de eerste demagoog en de eerste Ork die het gemeentehuis beklimt.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden