Op 29 april 2025 reed ik samen met mijn levenspartner Angela naar een perceel landbouwgrond aan de Koningin Julianaweg in het dorp Haghorst. Dit gebied hoort tot het zoekgebied, waar mijn broer Henk en ik elk jaar als vrijwilliger van de Werkgroep Weidevogelbescherming Zuid Oost Brabant de nesten van weidevogels proberen te beschermen. Een boer die actief is met weidevogelbescherming belde dat hij zijn akker ging bewerken: een mooi moment om aan Angela te laten zien wat mijn werk als vrijwilliger inhoudt.

Mijn broer Henk en ik hadden op dat maisland in de eerste week van april twee nesten met eieren van kieviten gevonden en ik wist dat deze legsels op het punt stonden om uit te lopen. Toen Angela en ik bij de betreffende akker aankwamen zagen we dat Dré al aan het ploegen was. Hij was niet meer ver verwijderd van een van de nesten van de kieviten, die ik in een rieten mandje had gelegd op de dag dat ik de nesten had gevonden. Ik liep de akker op en kroop op de tractor van Dré.

Als je in de cabine van een tractor zit blijven de weidevogels op hun nest zitten, zelfs al is de ploegende boer maar een paar meter van het nest verwijderd. Als vrijwilliger vind ik het altijd prachtig om de weidevogels van zo dichtbij op hun nest zien te zitten.

Vogelbescherming tijdens het ploegen

Toen we tijdens het ploegen nog maar een meter of drie van het nest van de kievit verwijderd waren, sprong ik van de tractor af en liep naar het nest. De boer ploegde gewoon verder, zo hoefde hij geen tijd te verliezen. Op het moment dat ik bij het nest kwam zag ik tot mijn blijdschap dat er in het nest al een jonge kievit uit het ei was gekropen. Wat een toeval, een mooier moment had ik niet kunnen kiezen. Ik pakte het rieten mandje op, dat ik had ingegraven onder het nest, waardoor het niet zichtbaar was. Ik wachtte tot de tractor weer voorbijkwam en wilde toen het rieten mandje met het nest weer op de zelfde plaats terugleggen. Terwijl ik het mandje met nest nog in mijn hand had begon de tweede jonge kievit uit zijn ei te kruipen. Dat was voor mij zo’n emotioneel moment dat de tranen in mijn ogen sprongen. Ik legde het mandje met het nest weer snel op zijn originele plaats en liep naar Angela, die op de weg langs de akker stond.

Waarom wordt een man van 78 emotioneel als hij een jonge kievit uit het ei ziet kruipen?

Mede dankzij de boer

Toen Angela mijn tranen zag, was zij verbaasd want dat maakt zij niet zo vaak mee. Voor mij was het echter een beloning voor de vele uren werk, die mijn broer Henk en ik al wekenlang als vrijwilliger hadden besteed aan het beschermen van de weidevogels. Wat nog meer indruk had gemaakt, dat was de enthousiaste medewerking van deze boer bij het beschermen van de nesten van de legsels van de weidevogels op zijn weilanden en akkers. Zonder zijn actieve hulp hadden de jongen nooit kunnen overleven. Dat realiseerde ik mij toen ik de jonge kievit in het mandje in mijn hand uit het ei zag kruipen.

Dankzij deze boer hebben de jongen van een wulp ook kunnen overleven.

Op de akker van deze boer lag ook een nest van een wulp. Deze weidevogels komen net als de kieviten steeds minder voor in het Brabantse land. Dus was ik heel blij dat mijn broer Henk en ik dit nest konden beschermen. Dré moest zijn akker een paar keer bewerken en elke keer zorgde hij ervoor dat hij tijdens het eggen, ploegen en zaaien ver genoeg van het nest van de wulp verwijderd bleef. Zo kon de wulp ongestoord zijn nest uitbroeden. Op 6 mei zag ik de jongen van de wulp over de akker lopen. Dat de jongen daar liepen, dat was echt aan deze boer te danken.

Hoe weidevogels helpen om te overleven?

De Werkgroep Weidevogelbescherming Zuid Oost Brabant bestaat op dit moment uit 36 actieve vrijwilligers. Die hebben in 2025 in totaal 302 nesten van weidevogels beschermd. Daarvan waren 267 nesten van kieviten, 22 nesten van scholeksters, 4 nesten van grutto’s en 2 nesten van wulpen. Verder waren er nog 7 nesten van andere weidevogels.

Vergeleken met voorgaande jaren is er een constante daling van de populatie van weidevogels in onze regio. Sommige zoekteams van de werkgroep zien helemaal geen weidevogels meer in hun zoekgebied. Wat is de oorzaak van de teruggang van de populatie weidevogels ? In het jaar 2025 was een van de oorzaken het droge voorjaar, toen het in de maanden maart tot en met mei bijna helemaal niet regende. Voor jonge weidevogels kan dat funest zijn, want het wordt voor hen dan veel moeilijker om voedsel te vinden. Zo zijn er meer oorzaken en een daarvan is de leeftijd van de vrijwilligers van de werkgroep. De gemiddelde leeftijd is relatief hoog en daardoor moeten sommigen stoppen. De zorg voor de weidevogels staat daardoor net als bij de zorg voor mensen onder druk. Daarom is er dringend behoefte aan nieuwe vrijwilligers.

Als er mensen zijn, die na het lezen van dit verhaal ook vrijwilliger willen worden, dan kunnen zij zich melden via een email naar secretaris@wwbzob.nl . Meer informatie over het werk van de vrijwilligers, vind je op www.wwbzob.nl .

Kees Smetsers