Terwijl steeds meer duidelijk wordt wat de schadelijke effecten zijn van pesticiden/landbouwgif voor de gezondheid van mens en natuur, doet gemeente Oirschot niet mee aan het Actieplan Gewasbeschermingsmiddelen van het college Gedeputeerde Staten (het dagelijkse bestuur) van Noord-Brabant. De schadelijke effecten van de bestrijdingsmiddelen was voor onze provincie aanleiding tot het Actieplan GBM. Nee, de wethouder wil daaraan niet deelnemen maar wacht een landelijke regelgeving vanuit Den Haag af.

Actieplan Gewasbeschermingsmiddelen

Het nog zeer voorzichtige Actieplan beoogt een evenwicht te vinden tussen de noodzaak van gewasbescherming voor de productie van landbouwgewassen en de bescherming van de natuur, (drink)waterkwaliteit, milieu en volksgezondheid. M.a.w. het Actieplan streeft geen leefomgeving na zonder pesticiden, maar wel met veel minder.

In Denemarken is het pesticidegebruik gehalveerd door slimme belastingheffing op giftige bestrijdingsmiddelen. Een boer in Denemarken gaat er financieel op vooruit, als deze flink bezuinigt op de meest giftige (en daardoor meest belaste) bestrijdingsmiddelen en tegelijkertijd minder belasting betaalt voor de hoeveelheid land die het boerenbedrijf bezit.

In Oirschot vormt blijkbaar het voor de volksgezondheid en milieu schadelijke landbouwgif geen speerpunt en dat terwijl ook de drinkwaterbedrijven de noodklok luiden over het grondwater dat op steeds grotere diepten met gif verontreinigd raakt.

Pesticiden

Pesticiden worden steeds meer in verband gebracht met verschillende ziektes, zoals parkinson, als, copd, lymfeklierkanker, leukemie, hartritmestoornissen, astma en cognitieve aandoeningen bij kinderen. Voor sommige middelen is er echter zo’n sterk vermoeden van gevaar voor de gezondheid, aangetoond met bijvoorbeeld dierproeven, dat ze in Europa verboden zijn voor gebruik. Duidelijk is inmiddels dat bestrijdingsmiddelen niet op akkers blijven, maar ook in de natuur terechtkomen. Een half jaar geleden bleek uit onderzoek van burgercollectief Meten=Weten dat zelfs in de lucht boven de Marker Wadden bestrijdingsmiddelen aanwezig zijn. Dat is ruim 7 kilometer van het vasteland verwijderd.

Dat betekent dat de deeltjes van een bestrijdingsmiddel soms heel klein zijn en makkelijk worden meegevoerd door de wind of aan stukjes stof blijven plakken m.a.w. de deeltjes kunnen ook zomaar in je slaapkamer belanden, m.a.w. ook een spuitvrije zone van 50 m zoals bij de lelieteelt in Westerveld (Drenthe) helpt niet.

En dan te weten dat er ook uiterst giftige middelen zijn die zo giftig zijn dat slechts enkele grammen per hectare gebruikt hoeven te worden.

Ziekte van Parkinson

Steeds meer “gewone mensen” maken zich openlijk zorgen over de effecten van pesticiden voor de gezondheid van hun dierbaren en henzelf. Vooral voor Parkinson, een zenuwziekte die door wetenschappers aan pesticiden is gelinkt, is nu veel aandacht. Neuroloog Bas Bloem mocht bij Eva Jinek uitleggen wat de risico’s van pesticiden zijn, en hoeveel onzekerheid er nog bestaat over de veiligheid van zelfs toegestane middelen.

Het bestrijdingsmiddel glyfosaat en de ziekte van Parkinson is een veelbesproken onderwerp in de media. De ziekte van Parkinson is ontzettend complex en heeft niet één, maar meerdere oorzaken. Erfelijkheid, leefstijl, veroudering én omgevingsfactoren spelen allemaal een rol.

In Frankrijk werd in 2012 al besloten om de ziekte van Parkinson officieel te erkennen als beroepsziekte bij boeren die hebben gewerkt met bestrijdingsmiddelen. Dat betekent dat een boer met parkinson niet meer hoeft te bewijzen dat zijn ziekte door landbouwgif is veroorzaakt.

Rol gemeente

In het Actieplan wordt voorgesteld dat gemeenten die dialoog kunnen faciliteren als er zorgen of klachten zijn, om tot afspraken te komen. De gemeente geeft aan die rol niet op zich te willen nemen, uit vrees voor gebrek aan expertise, juridische risico’s en extra belasting van de ambtelijke organisatie.

Dit terwijl de gemeente twee rollen heeft:

1. als bevoegd gezag kan zij via het omgevingsplan lokale regels stellen om pesticidegebruik in te perken en via maatwerkvoorschriften in het Besluit activiteiten leefomgeving kan zij op specifieke locaties regulering toepassen.

2. als grondeigenaar en contractpartij kan zij voorwaarden stellen t.a.v. milieu, gezondheid en waterkwaliteit als zij landbouwgrond verpacht of verkoopt.

Wat de gemeente kan doen

Wat de gemeente kan doen om het pesticidegebruik in te perken staat in de Gemeentelijke Handleiding Regulering bestrijdingsmiddelen samengesteld door o.a. Natuur & Milieu en Urgenda. Daarin staan beperkende maatregelen zoals:

- bufferzones instellen rondom woningen, scholen, natuurgebieden of waterwingebieden

- verbod op specifieke (hoog-risico) bestrijdingsmiddelen in gemeentelijk gebied

- beperkingen of verbod op intensieve bespoten teelten, zoals niet-biologische bollenteelt

Conclusie

Hiermee kan gif in je bloed en in de natuur een verkiezingsthema worden.

De vraag is wat de Oirschotse politieke partijen hiermee doen met het oog op de naderende gemeenteraadsverkiezing.

Felix Timmers als bezorgde burger uit Middelbeers