De gemeente Oirschot zegt graag mee te willen doen aan een provinciale aanpak rond gewasbeschermingsmiddelen, maar wil niet vastzitten aan de maatregelen die daaruit voortkomen. Tegelijkertijd dringt Groenplatform Oirschot (GPO) er bij de politiek op aan om juist nu lokaal duidelijk stelling te nemen en de gezondheid van inwoners centraal te zetten.

door Marcia Engelander - van den Wittenboer

Aanleiding is het provinciale Actieplan Gewasbeschermingsmiddelen, waarin Noord-Brabant inzet op het terugdringen van de schadelijke effecten van chemische middelen op natuur, water en gezondheid. De provincie wil gemeenten ondersteunen via een samenwerkingsstructuur en vraagt om input. De gemeente reageert dat het op zich wil aansluiten, maar niet automatisch de provinciale richtlijnen en maatregelen wil overnemen, en benadrukt dat landelijke, uniforme regels nodig zijn. In een gesprek licht wethouder Joep van de Ven die lijn toe. Hij erkent de zorgen over gewasbeschermingsmiddelen en de onrust onder inwoners. "Wij delen de zorgen en vinden het heel fijn dat er onderzoek wordt gedaan," zegt hij. Tegelijk blijft de blik vooral op Den Haag gericht: "Als het Rijk met duidelijke regels komt dan gaan we hiermee aan de slag. We willen de onrust die er is vakkundig aanpakken. Het is effectiever als het landelijk gebeurt." Op één punt neemt Oirschot duidelijk afstand van de provinciale verwachtingen: de rol van gemeenten bij het organiseren van gesprekken tussen omwonenden en telers. In het actieplan wordt voorgesteld dat gemeenten die dialoog kunnen faciliteren als er zorgen of klachten zijn, om tot afspraken te komen. De gemeente geeft aan die rol niet op zich te willen nemen, uit vrees voor gebrek aan expertise, juridische risico’s en extra belasting van de ambtelijke organisatie.

Rol gemeente

Juist dat steekt Frans van Boekhold (GPO). "Als je iets niet wilt hebben dat is het onmin tussen agrariërs en omwonenden," reageert hij. "Het gaat hier om de volksgezondheid. En in die conflicten ligt een rol weggelegd voor de gemeente. En anders kunnen ze vast bemiddelaars inhuren." Volgens hem is het onvermijdelijk dat spanningen ontstaan als er gespoten wordt vlakbij woningen, en is een actieve, bemiddelende rol van de gemeente dan belangrijk om vertrouwen te bewaren. Van Boekhold vindt het bovendien onlogisch dat Oirschot zich terughoudend opstelt, terwijl alle gemeenten worden uitgenodigd om mee te denken over oplossingen. "Alle Nederlandse gemeenten worden gevraagd om te helpen en ideeën te geven. Met zijn allen hebben we dezelfde doelstellingen: zorgen voor de gezondheid van de mensen, de biodiversiteit en gebiedsbescherming. We vinden het wat raar dat Oirschot niet mee doet en de boel afhoudt."

Capaciteit

De wethouder wijst in het interview ook op onzekerheid over de werking van nieuwe instrumenten uit de Omgevingswet en op beperkte capaciteit binnen het gemeentehuis. "Toezicht en handhaving kosten veel tijd", stelt hij," en daar zijn nu simpelweg niet genoeg mensen voor." Van Boekhold ziet daarin een terugkerend patroon: "Dit is een standaard argument. Alles wat je niet regelt, hoef je niet te handhaven. Dan gaat er heel veel fout in ons land. Dit moet geen reden zijn." Toch is de deur niet helemaal dicht. Van de Ven geeft aan dat de gemeente nauwlettend volgt hoe andere gemeenten omgaan met gewasbeschermingsmiddelen. "We kijken met veel belangstelling naar hoe andere gemeenten het doen. En zullen in een later stadium samen met de gemeente Best dit oppakken in een nieuw omgevingsplan," zegt hij. Dat nieuwe omgevingsplan rond de voorgenomen fusie met Best wordt daarmee een belangrijk moment om keuzes vast te leggen.

Maatregelen

Het Groenplatform probeert op dat punt invloed uit te oefenen. Zij hebben een zienswijze ingediend op het herindelingsontwerp, waarin zij vragen om natuurorganisaties een vaste plek aan de participatietafel te geven. Zo willen zij hun wensen vroegtijdig duidelijk stellen. Volgens Van Boekhold hoeft Oirschot nu ook niet te wachten op nieuwe landelijke regels. "Er zijn genoeg maatregelen die nu al kunnen worden genomen," zegt hij. "Zoals onder meer spuitvrije zones." Daarmee zet hij de tegenstelling scherp neer: een gemeente die vooral wil aansluiten bij landelijke kaders en voorzichtig blijft met lokale maatregelen, tegenover een Groenplatform dat verwacht dat de gemeente nu al zichtbaar kiest voor bescherming van haar inwoners en van de natuur.