Op 28 mei 2024 was het onderwerp in Boel(e) Natuur de vondst van de duizendste soort op het Landgoed Beekersberg (in oprichting). Geen van de 15 bij deze jaarrond inventarisatie betrokken biologen en specialisten had toen kunnen vermoeden dat op 31 december 2024 de teller op 2503 zou eindigen. Het historische drie-gemeenten-punt blijkt daarmee een echte biodiversiteit hotspot te zijn.
Het landgoed in spé ligt grotendeels in de gemeente Oisterwijk en voor een klein deel in de gemeente Oirschot. De in de jaren vijftig beboste stuifduinen van de Beekersberg (geschreven in de oorspronkelijke spelling) liggen aan de zuidkant. In het hart ligt een flinke door letterlijk duizenden libellen en andere waterinsecten bewoonde poel, de noordkant wordt gedomineerd door een ruige bloemenweide. Een arme, uitgeloogde en een eeuw geleden door heide begroeide zandbodem maar ook effecten van verzuring, vermesting en verdroging vanuit de aangrenzende intensief gebruikte akkers dempte de verwachting wat betreft de biodiversiteit. Feitelijk is er zelfs sprake van een eiland effect. Kijkend naar de ligging is er alleen aan de zuidzijde een verbinding met het deels bebouwde bos van Landgoed De Stille Wille en aan de westzijde een kleine buffer van een door Staatsbosbeheer beheerd natuurterrein. Dit alles bij elkaar optellend dempte de verwachting van de inventarisatie coördinator. Met 1500 soorten in een eerste onderzoek jaar zou er al een prachtig resultaat behaald zijn. Dat er uiteindelijk duizend soorten meer aangestreept zouden worden, en dat het nu zeker is dat er nog minstens vijfhonderd soorten meer kunnen voorkomen, had niemand verwacht.
Door het lijvige onderzoeksverslag bladerend valt direct op dat het grootste aantal soorten geleverd wordt door de kleine brigade. Maar het zijn niet allemaal kleine kriebelbeestjes die de lijst vullen. Een jagende rode wouw en een paartje wielewalen bezochten het landgoed in het voorjaar, een ijsvogeltje ontdekte in de herfst de overvloed aan grote libellenlarven en vossen krijgen er hun jongen. Vleermuizen als dwerg- en grootoorvleermuis maar ook laatvlieger kwamen in de zomermaanden elke avond hun buikje vol eten. Naast de algemene basterdkikker, een soort groene kikker, bleek ook de poelkikker de pas drie jaar geleden gegraven poel gevonden te hebben.
Toch wordt de aandacht vooral getrokken door de opvallend lange lijst van zeldzaamheden. Eén nieuwe soort sluipwesp voor Nederland, 18 zeer zeldzame en 79 zeldzame soorten planten en dieren werden er gescoord. Nederlandse en Belgische specialisten ontdekten een aantal zeldzame soorten paardenbloemen, vonden de driehoekwebspin en 19 bijzondere nachtvlinders. Letterlijk honderden uren werden in het veld maar ook achter de microscoop besteed om alles op naam te krijgen.
Een inventarisatie als deze is echter meer dan een schier oneindige namenlijst. Het is een handvat voor toekomstig beheer. Selectieve uitkap van Amerikaanse eik zal de bosflora meer kansen gaan geven. Versterken van de bloemenweide met meer Brabantse planten zal een duwtje in de rug zijn voor bestuivende vlinders, bijen en zweefvliegen. Maar bovenal laat het de enorme potentie van deze nu nog kleine natuurparel in de ecologische verbindingszone tussen Beerze en Reusel zien. Er zijn inmiddels vergevorderde plannen om het landgoed uit te breiden met een ruime mantelzone waarin niet alleen groen vertegenwoordigd zal zijn maar ook een blauwe ketting van poeltjes. Landgoed Beekersberg is nu nog niet toegankelijk maar in de plannen staat ook een wandelroute opgenomen. Vanuit deze plek in het Oirschots Weekjournaal mag ik eigenaar Theun Kemps heel veel succes toewensen.