Van een zelfgetimmerde kist tot moderne uitvaartcentra met 24-uurskamers: de uitvaartzorg veranderde de afgelopen zeventig jaar ingrijpend. Maar één ding bleef hetzelfde: mensen begeleiden op een van de moeilijkste momenten in hun leven en zorgen voor een afscheid dat recht doet aan wie iemand was. Al zeventig jaar is dát de kracht van Uitvaartverzorging Mutsaers, een familiebedrijf waarin inmiddels drie generaties hun stempel hebben gedrukt en de vierde al staat te trappelen.

Door Kim van Hout

Wie het uitvaartcentrum van Mutsaers aan het Kapelplein in Best binnenloopt, merkt het direct. Geen kille ontvangsthal, maar een warme en huiselijke omgeving waar rust centraal staat. Precies zoals de familie Mutsaers het bedoeld heeft: een plek waar mensen zich welkom voelen wanneer zij afscheid moeten nemen van een dierbare.

Voor Ferry Mutsaers is het meer dan een bedrijf; het is een belangrijk onderdeel van zijn leven. Het uitvaartvak zit dan ook diep verankerd in de familiegeschiedenis. Veel binnen de onderneming herinnert nog aan grondlegger Jac Mutsaers, die op 11 september 1956 zijn eigen onderneming begon. Zijn portret hangt in de entreehal als blijvende herinnering aan de man die op 11 september 1956 zijn eigen onderneming begon. ”Mijn opa werd geboren op 11 september 1936 en richtte precies twintig jaar later dit bedrijf op”, vertelt Mutsaers.

Uitvaartonderneming en kistenfabriek

Jac was oorspronkelijk bouwkundig tekenaar, maar raakte samen met zijn vader betrokken bij het verzorgen van uitvaarten. In die tijd gebeurde vrijwel alles in eigen beheer. Overledenen werden opgemeten en de kisten volledig op maat gemaakt. Vanuit die werkzaamheden ontstonden zowel een uitvaartonderneming als een kistenfabriek.

Jarenlang gingen beide activiteiten hand in hand, totdat veranderende marktomstandigheden de productie van uitvaartkisten steeds moeilijker maakten. In 2000 besloot de familie de fabriek af te stoten en zich volledig te richten op uitvaartverzorging.

Hoewel Jac officieel stopte met werken, bleef hij nog jarenlang betrokken bij het bedrijf. Hij bezocht families, dacht mee over drukwerk en hielp waar nodig. ”Helemaal loslaten deed hij nooit.” Die betrokkenheid typeert nog altijd de manier waarop de familie naar het vak kijkt.

Want uitvaartverzorging draait volgens Mutsaers om veel meer dan het organiseren van een uitvaart. ”Mensen zien vaak alleen de rouwauto of de afscheidsdienst, maar wij komen in aanraking met alles wat zich rondom leven en dood afspeelt. Van een overlijden na een lang ziekbed tot een plotseling verlies. Geen situatie is hetzelfde.”

Juist dat persoonlijke maakt het werk bijzonder. Tegelijkertijd laat verdriet niemand onberoerd. ”Het overlijden van een jong persoon komt bij ons net zo goed binnen. Maar als families later terugkijken op een mooi afscheid en wij daaraan hebben kunnen bijdragen, geeft dat veel voldoening.”

Van typemachine naar digitaal

In zeventig jaar veranderde het uitvaartvak enorm. Waar rouwkaarten vroeger op een typemachine werden gemaakt en persoonlijk werden rondgebracht, verloopt veel communicatie tegenwoordig digitaal. Ook cremeren werd steeds gebruikelijker.

De grootste verandering ziet Mutsaers echter in de manier waarop afscheid wordt genomen. Waar uitvaarten vroeger vaak volgens een vast patroon verliepen, staat tegenwoordig het leven van de overledene écht centraal. Met foto’s, favoriete muziek, persoonlijke verhalen en herinneringen.

Steeds vaker speelt zelfs de overledene nog een actieve rol in de afscheidsdienst. ”Mensen nemen dan vooraf een audiofragment op of laten een persoonlijke videoboodschap achter die tijdens het afscheid wordt getoond. Soms wordt een korte levensfilm gemaakt waarin zij zelf hun verhaal vertellen. Dat maakt een afscheid nog persoonlijker en waardevoller voor nabestaanden.”

Van Brabants worstenbroodje tot frietwagen

Ook na afloop van de dienst zijn de mogelijkheden enorm uitgebreid. Koffie met cake is allang niet meer vanzelfsprekend. “Families kiezen steeds vaker voor iets dat echt bij hun dierbare past: van een Brabants worstenbroodje of een uitgebreide borrel tot sushi of zelfs een frietwagen. Het afscheid wordt steeds meer een weerspiegeling van iemands leven.”

Daarnaast vinden nieuwe ontwikkelingen hun weg naar de branche. Zo verzorgt Mutsaers tegenwoordig ook thanatopraxie, een vorm van tijdelijke balseming die families meer tijd en rust geeft rondom het afscheid. Tegelijkertijd groeit de belangstelling voor duurzame keuzes, zoals natuurbegraafplaatsen, biologisch afbreekbare materialen en natuurlijke uitvaartkisten.

Gesprek over de dood steeds vanzelfsprekender

De onderneming groeide mee met al deze veranderende wensen. Zowel in Best en Oirschot beschikt Mutsaers over moderne uitvaartcentra met 24-uurskamers, waar nabestaanden met een eigen sleutel op ieder gewenst moment bij hun dierbare kunnen zijn. ”Mensen willen afscheid nemen op de momenten die voor hen goed voelen.”

Ook wordt het gesprek over de dood steeds vanzelfsprekender, ziet Mutsaers. Meer mensen leggen hun uitvaartwensen vooraf vast, bijvoorbeeld in een laatstewensboekje of tijdens een gesprek met een uitvaartverzorger. ”Sommige mensen willen alles tot in detail regelen, anderen juist helemaal niets. Maar het helpt nabestaanden als zij weten wat iemand gewild heeft. Dat geeft rust.”

Symposium Funeraire Erfgoeddag Best-Oirschot

Ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan houdt Uitvaartverzorging Mutsaers op zaterdag 4 oktober van 13.00 tot 17.00 uur een open dag in het uitvaartcentrum in Best aan het Kapelplein 6. Bezoekers krijgen de gelegenheid kennis te maken met het familiebedrijf en een kijkje achter de schermen te nemen bij de moderne uitvaartzorg. De middag staat verder in het teken van ‘Afscheid nemen en loslaten; rituelen rond de dood’.

Zie voor meer informatie over Uitvaartverzorging Mutsaers: www.mutsaers-best.nl.