Nog voordat we een stap hebben gezet, kijkt Adwin Mols (65), verhalenverteller, over de Markt van Oirschot. Rondom ons heen klinken stemmen vanaf de terrassen, fietsers rijden rustig voorbij en de Sint-Petrusbasiliek torent hoog boven het plein uit. Het is een zonnige dag, precies zo'n dag waarop Oirschot zich van zijn mooiste kant laat zien. "Eigenlijk moet je even je ogen dichtdoen. Heel vroeger was de basiliek er nog niet," vertelt deze enthousiaste Oirschotse verhalenverteller. "Het plein zag er totaal anders uit. Het centrum lag eigenlijk meer bij het Mariakerkje." En ineens zie je het voor je. Dit is precies waar Adwin het voor doet. Niet alleen vertellen wat er ooit gebeurde, maar geschiedenis laten leven.

Door Marcia Engelander-van den Wittenboer

Na een carrière bij de politie ging Adwin met vervroegd pensioen. Hij volgde een cursus Oirschotlogie en werd gids. Of, zoals hij het zelf liever noemt, verhalenverteller. "Met de tijd ga je gewoon van het dorp houden, zeker als je alle verhalen kent die het rijk is," vertelt hij lachend. "Ik ben nogal een kletsert. Ik praat makkelijk met iedereen en hou ervan mensen te entertainen. Geschiedenis en verhalen vertellen... dat komt hier allemaal samen." Terwijl we over de Markt lopen, blijken we niet de enigen die aan zijn lippen hangen. Op een bankje luisteren twee Belgische wielrenners glimlachend mee. Voor we verder wandelen, krijgen ook zij nog een paar tips om hun bezoek aan Oirschot compleet te maken.

Trots

"Het is een prachtig historisch dorp. Het stikt hier van de monumenten en van de mooie verhalen die erbij horen. Maar vergeet ook de Beerzen en Spoordonk niet. En al die natuur rondom onze gemeente maakt dat wij een monument in het groen zijn." Via het Mariakerkje, beter bekend als Boterkerkje, wandelen we richting de kanunnikensteeg. Onderweg vertelt Adwin hoe belangrijk het geloof eeuwenlang was voor Oirschot. "De godsdienst speelde hier een ontzettend grote rol. Daaromheen is eigenlijk het hele dorp gebouwd. Oirschot was al vroeg een geestelijk centrum met een kapittel van elf kanunniken. Toen de Mariakerk te klein werd, bouwden ze de basiliek." Even later wijst hij naar de dikke muren van het kleine kerkje. "Later werd hier boter opgeslagen. Dankzij die dikke muren bleef het lekker koel. Zo is de naam Boterkerkje ontstaan." Zijn verhalen volgen elkaar moeiteloos op. Geen opsomming van jaartallen, maar verhalen. "Verhalen maken geschiedenis levend."

Maagdenhuisjes

In de Molenstraat blijft hij opnieuw staan. Hij wijst naar een rij kleine huisjes. "Amsterdam heeft het Maagdenhuis," lacht hij. "Maar wij hebben er vier." Het blijken de oude armenhuisjes te zijn die kanunnik Jan Daems liet bouwen voor vrome maagden. Zo krijgt ook deze straat ineens een bijzonder verhaal. Via de Grote Stoel lopen we richting de Dekanijstraat. "Dit is misschien wel het meest gefotografeerde straatje van Oirschot," vertelt Adwin. "Kijk eens hoe mooi de basiliek hier tussen de huizen verschijnt."

Latijnse school

Nog een paar stappen verder wijst hij naar twee poorten. "Zie je dat de één groter is dan de ander? Dat is niet toevallig. Door de grote poort reed vroeger de marechaussee te paard." In de Latijnse school heeft ook de marechaussee een plek gehad op een later tijstip in de geschiedenis. Het zijn precies die kleine details die je zonder gids nooit zou opmerken. "Je loopt eigenlijk door verschillende bouwstijlen. Het Boterkerkje is romaans, de basiliek gotisch en dan hebben we ook nog de Latijnse School." Zijn ogen glimmen wanneer hij vertelt. "Ik wil mensen een beleving meegeven," zegt hij. "Met een grap tussendoor. Het zijn uiteindelijk de verhalen die de geschiedenis laten herleven." Daarnaast is Oirschot niet alleen geschiedenis, maar ook rust en ruimte. "Je kunt in Oirschot genieten van de historische kern en de mooie verhalen die achter alle gevels schuilgaan maar ook van rust en ruimte. Als je daarvan houdt, dan ben je hier precies op je plek."