Het molenaarsambacht in Oirschot is zaterdag 12 september officieel bijgeschreven op de Inventaris Immaterieel Erfgoed Oirschot. De officiële ondertekening vond plaats in Korenmolen De Korenaar en vormde tegelijkertijd de aftrap van het Erfgoedweekend Oirschot. Dit jaar stond het weekend in het teken van een bijzonder jubileum: Open Monumentendag wordt voor de veertigste keer georganiseerd. Ter gelegenheid daarvan werd een boekje samengesteld met een terugblik op veertig jaar Open Monumentendag. Het eerste exemplaar werd uitgereikt aan cultuurwethouder Joep van de Ven.

Tekst en foto’s door Marcia Engelander - van den Wittenboer

De bijschrijving van het ambacht heeft betrekking op de molenaars van zowel de windmolen als de watermolen in Oirschot. Het gaat daarbij niet alleen om het werken met de molens, maar vooral om de kennis, vaardigheden en verhalen die bij het ambacht horen en die moeten worden doorgegeven aan volgende generaties.

“Het is heel bijzonder en we zijn heel trots op deze bijschrijving in de inventaris”, vertelt Ineke Strouken, kenner en voorvechter voor het Immaterieel Erfgoed in Nederland. Volgens haar is vooral de combinatie van meerdere erkenningen van het ambacht bijzonder. “Het is nergens op de wereld dat het zowel internationaal, nationaal en lokaal is bijgeschreven.” Bij immaterieel erfgoed zijn volgens Strouken vooral de mensen van belang. “Alleen de mensen kunnen de tradities doorgeven aan volgende generatie.”

Bewust doorgeven

Dat doorgeven van het ambacht vraagt om een bewuste aanpak. De molenaars hebben daarom een borgingsplan opgesteld. Daarin staat beschreven hoe zij hun kennis en vaardigheden willen behouden en doorgeven aan de volgende generatie.

Wethouder Joep van de Ven ziet de bijschrijving als een belangrijke stap voor het behoud van het ambacht. “Het ambacht molenaar krijgt nu bewust de ruimte om zich te blijven ontwikkelen.” Oirschot heeft volgens hem bovendien een goede uitgangspositie. “We hebben in Oirschot het geluk dat we twee jonge ambachtslieden hebben die het ambacht ook door willen geven.”

Daarmee gaat het niet alleen om het behoud van de gebouwen. Juist de mensen die ermee werken, zorgen ervoor dat het erfgoed blijft leven. “Wij zijn er in elk geval van verzekerd dat zowel de molen als de watermolen de aankomende vijftig jaar blijft bestaan”, zegt Van de Ven. “Hierdoor verdwijnt het ambacht niet uit het straatbeeld.”

Vakmanschap

Voor Maikel Aarts, molenaar van De Korenaar, is de officiële erkenning persoonlijk van betekenis. “Het is verrassend dat er aandacht aan wordt gegeven vandaag. Het wordt steeds moeilijker om mensen te vinden die hieraan mee willen werken. Het is persoonlijk een echte erkenning voor het ambt.” Aarts kijkt ook naar de toekomst. Een deel van de kennis wil hij digitaliseren, zodat deze niet verloren gaat. ”Niet alleen de kennis van nu maar ook de verhalen van vroeger toen mijn opa molenaar was.”

Generatie op generatie

Ook bij de watermolen wordt het vak van generatie op generatie doorgegeven. Emile van Esch, inmiddels gepensioneerd molenaar, heeft de molen met trots doorgegeven aan zijn zoon Gijs en diens vriendin. Volgens Van Esch vraagt het molenaarsvak om kennis die je niet zomaar uit een boek haalt. “Voor het vak van molenaar heb je al je zintuigen nodig. De molen piept en kraakt en elk geluidje moet je kennen. Dat is het vakmanschap van de molenaar.”

Gijs van Esch wil dat vak op zijn beurt blijven doorgeven. “Het is een mooi vak en het ambacht willen we overdragen aan de jeugd en die enthousiast maken voor het vak.” Juist de verbinding met het verleden maakt het voor hem bijzonder. “Wat het speciaal maakt is dat we overgeven hoe het vroeger was, dat is wat het speciaal maakt aan het ambacht.”

Met de officiële bijschrijving krijgt het Oirschotse molenaarsambacht een plek binnen het lokale immateriële erfgoed. De ondertekening in De Korenaar vormde daarmee niet alleen een erkenning van het vak, maar ook de start van een Erfgoedweekend waarin het verleden, het heden en de toekomst van het Oirschotse erfgoed samenkomen.