De regen van de afgelopen dagen biedt slechts tijdelijke verlichting, want de gevolgen van de droge periode van de afgelopen maanden zijn in Oirschot nog altijd duidelijk zichtbaar. Beken en sloten vallen droog, bomen verliezen vroegtijdig hun blad en jonge aanplant heeft het zwaar. Volgens IVN-natuurgids Martien van Beljouw is de situatie uitzonderlijk. “Ik heb deze situatie nog nooit meegemaakt in de 44 jaar die ik bij Waterschap De Dommel heb gewerkt,” vertelde hij vorige week. Hij schetst daarmee een beeld van een landschap dat onder druk staat door langdurige droogte, hoge temperaturen en steeds extremere neerslagpatronen.

Door Marcia Engelander - van den Wittenboer

Vooral in het stroomgebied van de Beerze zijn de gevolgen momenteel groot. “Het hele gebied is inmiddels opgedroogd. Bijna alle sloten en beken staan droog,” aldus Van Beljouw. Dat heeft niet alleen effect op de hoeveelheid water, maar ook op de kwaliteit ervan. Door minder aanvoer en stroming daalt het zuurstofgehalte, terwijl warmte en stilstaand water de omstandigheden verder verslechteren. Van Beljouw wijst ook op het Wilhelminakanaal. “Er is minder stroming, de temperatuur is hoger en de blauwalg neemt toe. Het kanaal ziet er inmiddels groen uit.” Voor dieren kan droogte levensbedreigend worden. Van Beljouw noemt de kwabaal, een vissoort die jaren geleden werd geherintroduceerd in de Beerze bij de Logtsevelden. “Hij houdt naast water ook van de koelte. We kunnen onszelf wel afvragen of hij op de lange termijn wel hier blijft.” Afgelopen week kwam ook de visambulance in actie om vissen over te brengen naar plekken met meer water. Gekozen is voor de Groote Beerze richting Netersel, waar nog water stroomt. Ook de Beekrombout, een libellensoort die afhankelijk is van stromend en zuurstofrijk water, komt in de knel. Daarmee wordt duidelijk dat droogte niet alleen een probleem is van dorre bermen of bruine bladeren, maar van een hele voedsel- en leefomgeving die verschraalt. “Het is dit jaar wel erg extreem en het is niet zeker dat alle natuur zich kan herstellen,” waarschuwt Van Beljouw. “Als het tot september niet regent, dan wordt het echt desastreus en heeft het grote consequenties.”

Planten

De gemeente ziet dezelfde kwetsbaarheid, vooral bij jonge bomen en struiken. “Vooral de jonge bomen en struiken die afgelopen winter door de gemeente zijn geplant, hebben het zwaar,” laat een woordvoerder van de gemeente weten. Het gaat daarbij onder meer om honderden extra laanbomen in het buitengebied en jonge aanplant in nieuwbouwwijken zoals Ekerschot-Noord. De gemeente kan naast extra water geven weinig aanvullende maatregelen nemen. Wel wordt gewerkt aan een inrichting die beter bestand is tegen droge periodes, met meer ruimte om regenwater vast te houden.

Natuurbranden

Naast de gevolgen voor flora en fauna groeit ook het risico op natuurbranden. Van Beljouw roept inwoners daarom op alert te blijven. “Door heel alert te blijven en niet zelf degene te zijn die een brand veroorzaakt,” zegt hij. Hij waarschuwt onder meer voor warme auto’s in hoog gras, sigaretten in natuurgebieden en glas dat achterblijft in het landschap. “Ook geen glas achterlaten in de natuur, dat werkt als een katalysator.”

Maatregelen en ideeën

Groenplatform Oirschot (GPO) deed vorige week in ons weekblad een oproep aan agrariërs met pompen om waar mogelijk water terug in de beek te pompen. Ook pleit het platform voor het aanleggen van meerdere betonnen bakken, zoals de bakken bij de stuw langs de N395 ter hoogte van de Kattenbergseweg in Middelbeers. Deze bakken fungeren als een overlevingskamer voor vissen in droge tijden. Daarnaast roept het GPO mensen op om met ideeën te komen voor komende zomers. De gemeente wijst intussen op maatregelen die op langere termijn moeten helpen, zoals wadi’s, gescheiden riolering en het vasthouden van regenwater. Maar voor de natuur van nu telt vooral één ding: iedere droge dag extra maakt het herstel moeilijker. Oirschot ziet daardoor van dichtbij hoe kwetsbaar het evenwicht tussen water en natuur is.