Nu Oirschot is genomineerd dit jaar voor de BNG Erfgoedprijs met als thema; Immaterieel Erfgoed, gaan het twee spannende maanden worden. Ergens in deze periode gaat ons dorp namelijk bezocht worden door een 'incognito' jury die gaat kijken of zij inderdaad het immaterieel erfgoed in ons dorp aanwezig zien. "Deze jury gaat kijken in het dorp naar aanwijzingen en eventueel folders inkijken en plekken bezoeken waar het immaterieel erfgoed aanwezig is", vertelt Eveline Mineur van het Erfgoedplatform Kunsten '92 die de organisatie in handen heeft, "Ook wordt er met de inwoners gesproken op straat en gevraagd naar hun ervaringen aangaande het immaterieel erfgoed."

door Marcia Engelander - van den Wittenboer

De BNG Erfgoedprijs is de prijs voor de gemeente die het beste met haar erfgoed om weet te gaan en daar op inspirerende wijze haar inwoners bij betrekt. De eerste stap van drie rondes is al doorlopen. "Een nominatie is op zich al een hele prestatie. Het is voor een gemeente heel positief en echt iets om heel trots op te zijn", legt Mineur uit, "Oirschot is uit veel gemeenten gekozen samen met Alphen aan de Rijn en Tilburg." Na het bezoek van de incognito jury, heeft ook de gemeente nog een kans om het beleid te pitchen. "Op basis van deze drie stappen; nominatie, jury en de voordracht, wordt de uiteindelijke winnaar bekend. En dat is niet zomaar een prijs." De BNG Erfgoedprijs is een bedrag ter waarde van 25.000 Euro. De prijs wordt al sinds 2010 uitgereikt. Pas sinds drie jaar werkt de jury met een jaarlijks thema. De winnaar van de BNG Erfgoedprijs wordt op 11 juni 2025 bekend gemaakt tijdens een Erfgoedsymposium georganiseerd door de winnaar van vorig jaar; Nijmegen. Het bezoek van de incognito jury is een jury van BNG, die deze prijs mogelijk maakt.

Tradities

Oirschot is één van de eerste gemeenten geweest die beleid voor immaterieel erfgoed heeft vastgesteld. De beleidsnota 2023 is geschreven door Ineke Strouken. Als directeur heeft Strouken 32 jaar lang leiding gegeven aan het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Zij is dan ook aangesteld door de gemeente om het beleid uit te voeren. "Ik ben reuzeblij, ook wanneer je hoort dat er heel veel aanvragen zijn geweest en best goede ertussen zaten. En wij als maar een kleine gemeente zijn genomineerd", vertelt Strouken enthousiast. "Immaterieel erfgoed zijn de rituelen, tradities, gewoonten en festiviteiten die van generatie op generatie worden doorgegeven. Daarom wordt het ook wel 'levend' erfgoed genoemd. Immaterieel erfgoed is belangrijk omdat het je ook een gevoel van identiteit en verbondenheid geeft met waar je vandaan komt, maar ook met andere mensen en culturen. Het verbindt mensen en verrijkt de samenleving doordat mensen jong en oud en van allerlei achtergronden tradities en gewoonten samen gaan delen." Carnaval, de Gilden, een kaarsje aansteken bij de Heilige Eik, het brengen van een bidprentje in een kapelletje van Westelbeers en de Beerse Stijker horen allemaal bij ons immaterieel erfgoed. "Daarnaast is Oirschot nog maar één van de weinige gemeente waar nog Driekoningen wordt gezongen ook dat hoort erbij. Immaterieel erfgoed is overal te zien en geeft kleur aan het leven. Het beweegt ook met de tijd mee. Elk jaar komen er weer nieuwe tradities bij", legt Strouken uit.

Trots

De Erfgoedwethouder van Oirschot, Joep van de Ven, vertelt dat de gemeente heel trots is op het immaterieel erfgoed, tevens op al die inwoners die zich er voor inzetten. "Genomineerd zijn voor deze prijs betekent dat wij het in Oirschot heel goed doen en een inspiratie zijn voor andere gemeenten." Oirschot beschikt over veel monumenten, historische landschappen en museumvoorwerpen. "Inmiddels weten wij dat onze gemeente ook nog eens heel rijk is aan immaterieel erfgoed. Al dat immaterieel erfgoed wordt gekoesterd door heel veel vrijwilligers die met passie hun traditie beoefenen en doorgeven aan de volgende generaties", aldus van de Ven. Met spanning wordt 11 juni dit jaar afgewacht wanneer de uiteindelijke winnaar bekend zal worden gemaakt en deze prestigieuze prijs in de wacht sleept.