Op 1 juni is het groot feest in de Oirschotse buurtschappen Straten en de Notel. Het Sint-Jorisgilde viert op die dag zijn jaarlijkse gildedag. En dat niet alleen. Rond 3 uur in de middag wordt er na vier jaar weer geschoten om het koningschap op het gildeterrein, Heersdijk 1. Samen schieten, verbinden en plezier maken doet het gilde al 484 jaar. Iedereen is van harte welkom om eens de gildesfeer te proeven.
Het is nog fris, maar de zon probeert daar al voorzichtig verandering in te brengen. Het buurtschap Straten komt langzaam op gang terwijl buurvrouw Marie-Louise al begonnen is met het gereedmaken van het Sint-Antoniuskapelletje in Straten. Er wordt nog wat gepoetst, een geluidsinstallatie aangesloten en misbenodigdheden klaargelegd. Intussen wordt er een aanhangwagen met extra stoelen geparkeerd.
Alles is nu klaar om het gilde met zijn gasten om 8.30 uur te ontvangen. De gilde-overheid, zo wordt het bestuur in een gilde genoemd, staat klaar om gildebroeders en zusters welkom te heten en genodigden hun gereserveerde plaats te wijzen. Na een half uurtje van devotie en bezinning wordt het tijd om de inwendige mens van spijzen en dranken te voorzien. Daarvoor is gastheer John van ’t Zand met zijn personeel al uren in de weer om het gezelschap het naar de zin te maken.
Traditionele saucijs
De traditionele saucijs lig te sputteren en spetteren, koffie en thee is gezet en tafels zijn gedekt. Langzaam druppelen de gasten binnen en zoeken een plaatsje. Pastor Leendert bidt een kort dankgebed voor en wenst iedereen een smakelijk eten. Na een uur zijn de magen gevuld en vele complimenten over de weldadige dis gemaakt.
Plotseling staat Tiny op om het door Clari geschreven lied “Wij zijn weer bij elkaar” in te zetten. Iedereen zingt uit volle borst mee, zoals dat al sinds 1992 het geval is. Het programma van de dag die komen gaat wordt gememoreerd en iedereen wordt verzocht naar buiten te gaan om de gedecoreerden een vendelhulde te brengen.
In optocht gaat het gilde vervolgens door de Montfortlaan naar het huis van hoofdman Toine in de Notel. Vaandrig Sjef, koning Joris en hoofdman Toine zijn verplicht het gilde met zijn gasten te ontvangen en te trakteren. Na de gebruikelijke plichtplegingen is het tijd voor een uurtje gezellig buurten over de gebruikelijke onderwerpen zoals het weer, de politiek, lokale gebeurtenissen en natuurlijk over de kanshebbers bij het aanstaande koningsschieten. Hebben Jan en Toon kans, staat Thomas er beter voor of is Joris niet te verslaan? Niemand weet het. Het is nou eenmaal een ongeschreven wet dat belangstellenden voor het koningschap zich daarover niet uitlaten en het elke vier jaar opnieuw een verrassing is wie het wordt.
Drie keer tegen de klok in
Hans wordt vooruit gestuurd om de gasten en hoogwaardigheidsbekleders op het gildeterrein aan Heersdijk 1 te ontvangen en het gilde maakt zich klaar om weer in optocht te vertrekken. Aangekomen op het gildeterrein wordt er drie keer tegen de klok in rond een schutsboom gelopen, waarbij de cirkel steeds kleiner wordt gemaakt.
De gasten worden welkom geheten en een toelichting over de wijze van koningsgieren volgt. Burgemeester, pastor of deken en vertegenwoordigers van de acht groot-Oirschotse gilden schieten de schutsboom los waarna het schietseizoen heropend is en de wedstrijd der wedstrijden kan beginnen.
Regerend koning Joris legt zijn functie neer door zijn tekenen van zijn waardigheid aan de schutsboom te hangen. Hij lost het eerste schot, waarna zijn mede-gildebroeders op volgorde van lidmaatschap volgen. Na drie ronden wordt de stand opgemaakt en komt er eindelijk duidelijkheid over de kanshebbers voor het koningschap. Als Joris daar niet bij hoort, dan mag hij zijn kans vergroten door nog eens drie schoten achter elkaar te lossen. Bij een gelijke score volgt een spannende beslissende kamp.
Erewijn
Staande voor het gildevaandel legt de nieuwe koning de eed van trouw af en betreedt ter bevestiging het gildevaandel, waarna hem de koningsvogel en vest met zilveren schilden van zijn voorgangers wordt omgehangen. Een glas met erewijn wordt geheven en de koning wordt uitgenodigd het gilde thuis te ontvangen en voor de eerste keer te trakteren. Hij moet dan wel vóór “de Loop”, destijds de grens met het centrum van Oirschot, wonen, anders moet hij een alternatieve locatie regelen.
Opnieuw vertrekt het gilde in optocht, nu nog zonder koning, om hem thuis op te gaan halen, waarna het gilde zich weer voltallig en in vol ornaat door de straten van Oirschot kan presenteren. Weer aangekomen op het gildeterrein volgt er nog een gezellige avond met muziek, dans en buurt.
Om 24.00 uur sluit de hoofdman de vermoeiende dag en wenst iedereen een behouden thuiskomst.