Het Oirschots Weekjournaal, grossiert graag in ronkende koppen. Niet zoals de krant van werkend Nederland schreeuwend in tonnen drukinkt vanaf papier of mega groot in bits en bytes. Nee, het gaat om pakkend en uitnodigend nieuws. U, waarde lezer, moet bij de lurven (waar die zich ook maar mogen bevinden) gegrepen worden en bijna letterlijk het artikel ingezogen worden. Zo ook deze titel. Ondanks het feit dat die Friese Elfsteden jongens en meisjes elke dag uit de hemel een luide kreet “It giet oan” verwachten ligt koning Winter inderdaad op apegapen. Onverbeterlijke klimaatontkenners blijven roepen dat klimaatverandering een fabeltje is maar de opwarming van onze planeet is helaas een feit.

Koning Winter verslagen is echter een kop die net wat anders bedoeld is. Hoewel de laatste ijstijd al 11.000 jaar historie is en de volgende misschien nooit komt moet je als dier of plant in onze contreien altijd voorbereiden op barre tijden. De pijp aan Maarten geven en met van Spijk de lucht invliegen is bepaald geen optie. De soort moet immers blijven bestaan en de kans krijgen om in miljoenen jaren te evolueren tot een nog beter aangepast organisme. En daar gaat mijn column deze week over: aanpassingen om de winter te overleven. Het aantal keren dat de vraag over een vlinder midden in januari langs kwam is letterlijk niet te tellen. Daarom maar eens een column over de vijf antwoorden die vlinders gevonden hebben om Koning Winter een schop onze zijn gevoelige derrière te geven.

Overleven als volwassen beest is gemakkelijker dan gedacht. Je levensduur is beperkt en er zal dus gesleuteld moeten worden aan de stofwisseling om die zo minimaal mogelijk te krijgen tijdens barre tijden. Citroenvlinders zijn daarin kampioen geworden. Gewoon buiten aan een takje of stukje schors doodstil blijven hangen. Hun achterkant is juist niet opvallend geel want dienen als winters voer voor koolmezen is nobel gedacht maar niet bepaald effectief. Atalanta en dagpauwoog kruipen graag ergens in en komen zo ook in huis. Vliegen ze rond omdat de kachel brandt? Heel voorzichtig vangen en in een onverwarmde ruimte zetten.

Een stapje terug in de gedaanteverwisseling van vlinders brengt ons bij poppen. Koolwitjes, koninginnenpages en huismoeders kiezen hier voor. Doodstil hangend aan alles wat maar geschikt is of ingegraven in de grond.

Nog verder terug is er de rups. Zandoogjes bijvoorbeeld, zij kruipen diep in een graspol, verstarren en beginnen pas weer te knabbelen als de temperatuur gaat stijgen. Helemaal onderaan de vlinder ontwikkeling is er natuurlijk het ei. Dikkopjes maar ook in de winter actieve nachtvlinders zoals de kleine wintervlinder kiezen hier voor. Ook hier geldt weer dat overleven alleen mogelijk is als het ei onvindbaar is voor hongerige lieden.

Maar Koning Winter verslaan kan ook door ver van zijn lange grijpvingers te blijven. Distelvlinders en atalanta’s zijn ware vliegkunstenaars. Even naar Spanje of zelfs Marokko? Geen probleem voor de heenreis. Terug komen ze niet, op hun bestemming wordt een nieuw generatie geboren en die zien we in 2027 hopelijk weer in Brabant.