5 mei 2026. Bevrijdingsdag in Nederland, een dag als alle andere dagen aan het front in Oekraïne, Sudan, Mali en Libanon. Juist daarom is het goed dat met het thema voor deze dag ‘De geschiedenis leren begrijpen’ getracht wordt om herdenken en vieren aan elkaar te verbinden door historische gebeurtenissen in verband te brengen met de actualiteit. Uitsluiting en haat zijn ook vandaag de dag gemakkelijker dan samen op weg en verdraagzaamheid.
De natuur om ons heen kent geen bevrijdingsdag. Elke dag draait om eten en gegeten worden. Samen op pad komt zelden voor tenzij het gaat om voortplanting en dan ook nog maar voor even. Alleen kauw, knobbelzwaan en kraanvogel zijn elkaar trouw tot in de dood maar van deze K3 doet alleen de kauw niet aan uitsluiting. Gezellig samen broeden, voedsel zoeken en zwieren langs het zwerk.
Zo vrij als een vogel in de lucht. Fladderende vlinders in je buik. Spreekwoorden die beide gaan over bevrijdende vleugels. Wij denken daarbij aan voedsel droppings of para troepen die ons de vrijheid brachten. Maar een vogel of vlinder denkt echt niet aan vrijheid als ze het luchtruim kiezen. Voor hun is het niet anders dan voortbewegen zonder geremd te worden door aardse beperkingen. In het verre verleden, meer dan 300 miljoen jaar geleden, werd vliegen uitgevonden door primitieve insecten in de steenkoolmoerassen. Voor hun was het misschien de enige mogelijkheid om te ontsnappen aan hongerige kaken. Tegelijkertijd ontdekten ze dat het van boven af goed jagen was op het gekrioel op de bosbodem of de stammen van reusachtige sporenplanten. Bevrijdende vleugels werden daarmee een hulpmiddel voor moord en doodslag vanuit het perspectief van de prooi. Maar vanuit het insect werd het juist een optie om de eeuwige honger naar voedende eiwitten en koolhydraten te stillen.
Fladderende vlinders ontstonden enkele honderden miljoenen jaren later uit andere vliegende insecten. Hun vaardigheden gebruikten ze om naar voedende bloemen te pendelen zonder in de bek van een spitsmuis te verdwijnen. Kleuren werden geen uiting van feest of vreugde maar signalen. Soms aan de boze buitenwereld, schrik aanjagen met tekeningen van starende ogen maar soms ook “ik ben giftig, pak maar iets wat wel eetbaar is”. Het echte fladderen waar wij een bevrijdend gevoel van krijgen is ook al geen spelen. Alles heeft een doel en fladderen gebruiken mannetjes vooral om concurrenten in de liefde duidelijk te maken dat ze uitgesloten worden. Bij citroenvlinder “gevechten” gaat het om steeds sneller om elkaar heen draaien, steeds hoger vliegend totdat de ander uitgeput is. Bont zandoogjes hebben geen moment rust in hun vlinderkont en blijven maar pendelen langs de struiken. Geen feest maar pure noodzaak om te zorgen dat een passerende dame echt alleen met hem kan paren.
5 mei 2026. Bevrijdende vleugels maar niet voor asielzoekers, vluchtelingen, de ander die onze individuele vrijheid om te gaan, staan en doen wat wij als individualisten mogen doen bedreigen. Bevrijdende vleugels, maar niet voor de natuur want wij hebben immers alle leefruimte nodig voor onze persoonlijke welvaart. Bevrijdende vleugels worden pas mogelijk als we samen op weg en verdraagzaamheid omarmen.