Met de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur leggen Oirschotse cultuurmakers een glashelder cultuurmanifest op tafel: zonder structurele keuzes voor kunst en cultuur verliest Oirschot stap voor stap zijn eigen gezicht. In het manifest 'Zonder cultuur verliest Oirschot zichzelf' vragen zij de politiek en met name de nieuwe gemeenteraad om cultuur niet langer als een mooi extraatje te behandelen, maar als basisvoorziening die net zo hard nodig is als sport, zorg en onderwijs.
door Marcia Engelander - van den Wittenboer
De zeven opstellers van het manifest sluiten nadrukkelijk aan bij de in 2024 vastgestelde Cultuurnota, waarin de gemeente zelf erkent dat cultuur onmisbaar is voor sociale samenhang, welzijn en identiteit. Die erkenning is belangrijk, maar zonder structurele uitvoering blijft zij vrijblijvend en 'vrijblijvendheid is funest voor cultuur', zo valt in het manifest te lezen. De oproep is daarom gericht aan de nieuw te vormen gemeenteraad en het komende college: "Voer de cultuurnota uit en zet de woorden om in harde keuzes voor de langere termijn." In het manifest schetsen de initiatiefnemers een werkelijkheid die veel organisaties in Oirschot zullen herkennen: verenigingen die draaien op een steeds kleinere groep vrijwilligers, makers die structureel onder kostprijs werken en culturele organisaties die van tijdelijke subsidies naar incidentele bijdragen laveren. "De rek is eruit. Wat nu verdwijnt, komt niet vanzelf terug", waarschuwen zij, met daarbij de nadruk dat cultuur geen luxe is, maar een dragende kracht onder leefbaarheid en gemeenschapszin.
Werkgroep
De werkgroep vraagt de nieuwe raad om een aantal concrete ankers te slaan. Zo pleiten zij voor structurele en geïndexeerde financiering in plaats van losse lapmiddelen, meerjarige zekerheid voor organisaties in plaats van project na project, een stevige cultuurverbinder met mandaat en middelen, en cultuureducatie als harde randvoorwaarde in plaats van sluitpost. Daarnaast moet cultuur toegankelijk blijven voor iedereen, wat vraagt om realistische vergoedingen voor makers, eenvoudige regelingen en ruimte voor verschillende kunstvormen. Autonoom beeldend kunstenaar Maartje Meerman, één van de ondertekenaars, benadrukt dat het manifest nadrukkelijk is bedoeld om het huidig cultuurbeleid voort te zetten. Zij wijst erop dat de afgelopen jaren onder verantwoordelijkheid van wethouder Joep van de Ven al veel tot stand is gebracht, van opname van beeldende kunst in subsidieregelingen voor jeugd, tot nieuwe initiatieven als GLOW, Halloween en Cultuur met Kwaliteit (CMK) op de scholen. "Het is de primaire bedoeling van onze werkgroep geweest om met kracht de politiek blijvend te doordringen van het belang van kunst en cultuur, juist richting de (onzekere) toekomst", aldus Meerman, "Laten we daarbij niet vergeten dat er al mooie dingen in gang gezet zijn. Eventuele veranderingen in het politiek landschap moeten daarop verder bouwen, met de onderbouwing dat dit een levensbelangrijke pijler is onder het bestaan van onze gemeenschap."
Timing
De timing is bewust gekozen: de initiatiefnemers wilden het manifest het liefst vóór de verkiezingen al in de raad presenteren, gesteund door zoveel mogelijk cultuurorganisaties. Op deze manier hopen zij dat alle partijen, ongeacht toekomstige coalities, cultuur als wezenlijke pijler in hun programma en onderhandelingen meenemen. “Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht is niets vanzelfsprekend. Wat vandaag wordt omarmd, kan morgen worden afgezwakt of vergeten", zo stellen de ondertekenaars van het manifest.
Draagvlak
De oproep beperkt zich niet allen tot de raadszaal. Makers, verenigingen, podia, docenten en culturele organisaties zijn uitgenodigd het manifest te ondertekenen, zodat het nieuwe gemeentebestuur kan zien hoe breed het draagvlak is. Na het aanbieden van het manifest willen de initiatiefnemers met alle fracties in gesprek en vervolgens, na de verkiezingen, met het nieuwe college om afspraken te maken over uitvoering en borging van het cultuurbeleid. De ondertekenaars benadrukken dat zij geen voorkeursbehandeling vragen, maar partnerschap. De culturele sector is bereid mee te denken en bij te dragen aan maatschappelijke opgaven, maar dat kan alleen als er ook stevig in wordt geïnvesteerd. "Want zonder cultuur verarmt Oirschot. Met cultuur behoudt het zichzelf", besluiten zij.