Zonder de zwerfafvalpakkers zou Oirschot er een stuk minder schoon uitzien, dat moge duidelijk zijn. Elke week halen vele tientallen enthousiaste vrijwilligers stapels volle vuilniszakken rotzooi in alle soorten en maten uit bermen en slootkanten. De gemeente is blij met deze mensen, die het eigenlijk altijd ook met veel plezier doen, zo viel te horen op het bedankavondje op donderdag 20 november voor de ZAP’ers, dat de gemeente voor hen organiseerde in de raadskelder. Ook werden er deze avond aardig wat inspirerende succesverhalen en tips en tricks met elkaar gedeeld.

door Rens van Ginneken

De anekdote waarmee wethouder Paul van den Biggelaar de avond opende koppelde fraai de locatie van de avond aan het onderwerp ‘afval’. “We denken weleens dat de raadskelder lager is dan de Markt, maar dit was vroeger het normale niveau: het marktplein werd gewoon steeds hoger door al het afval dat er gestort werd”, zo vertelde hij. Verstandig met afval omgaan hoort ook bij de opvoeding, zo weet hij inmiddels ook als ouder. “Aan de ouders de mooie taak om te kinderen daarin mee te nemen en het goede voorbeeld te geven. Dat begint al met geen snoeppapiertjes op de grond gooien bijvoorbeeld.”

Schone taak

Bij ‘beheerder schoon en straatmeubilair’ Bram Roothans en medewerker Leefbaarheid Sanne Stes van de gemeente lag de ‘schone taak’ om alle ZAP’ers in de gemeente in kaart te brengen en voor deze avond uit te nodigen. Dat was nog niet zo eenvoudig, verduidelijkt Roothans. “Er waren verschillende lijsten, allemaal niet meer zo heel actueel. “Uiteindelijk hadden we bruikbare lijst met maar liefst honderd mensen. We zijn erg blij met jullie; fijn dat jullie dit belangrijke werk doen”, zo verzekerde hij. Sanne Stes geeft vervolgens uitleg over de handige ‘Helemaal Groen App’, die de locatie van de afvalpakkers kan uitlezen en bijvoorbeeld in kleur aangeeft hoe recent een route nog geschoond is.

Serieus lol

Dan is het woord aan een goede bekende van dit weekblad: de groene columnist Kees Boele vertelt enthousiast hoe vanuit park Stille Wille sinds 2022 het zwerfaval rapen gestalte kreeg. Hij coördineert er nu een groep van negen bevlogen rapers. “Stille Wille is een prachtige plek om te wonen, maar voor zwerfafvalrapers niet direct ideaal: er ligt niks. Maar in de omgeving, aan de Bekersberg, de Heilige Eik en de Kattenberg bijvoorbeeld vulden we onze vuilniszakken met gemak, met afval in alle variëteiten van flessen, plastic en blikjes tot vuurwerkafval. Via Bram Roothans hebben we flinke grijpers gekregen waarmee we ook in en over sloten heen kunnen reiken. Het is natuurlijk serieus werk, maar we hebben al doende ook serieus lol”, verzekert Boele. “We kunnen concluderen dat we het meeste moeten ruimen in de zomer en dat er nu véél minder flessen liggen dan in de eerste jaren.”

Positieve neveneffecten

Zo’n avond kan zomaar onthullend zijn, blijkt dan, want een meneer antwoord op het verhaal van Kees Boele: “Dat komt waarschijnlijk omdat wij dan al voor jullie de route hebben gelopen en al veel flessen hebben weggeruimd.” Boele ziet vooral positieve neveneffecten van het structureel rapen in ‘zijn’ gebied. “Blijkbaar zijn aanwonenden van Bekersberg en Kattenberg nu ook aangestoken, want zij rapen nu zelf ook. Ook vinden we nu minder grof vuil dan voorheen, maar waarschijnlijk wordt dat nu meer bij het kanaal gedumpt.”

Nee: het is géén taakstraf!

En zo zijn er meer mooie verhalen. Nellie Lenssen is eigenlijk een van de ‘oer-Zap’ers’. Toen ik er jaren geleden mee begon was die naam er nog niet”, vertelt ze met een lach. “Ik had ook geen hesje en kreeg aanvankelijk ook weleens vaak de vraag of ik een taakstraf via HALT had misschien. Het ergste wat ik tegenkom is van die glitterconfetti. Ik wou dat het nooit was uitgevonden: je krijgt het bijna niet opgeruimd dat kleine plastic spul.”

Afval tussen school en sporthal

Er zijn wat ongenoegens hoorbaar over het weghalen van de vuilcontainer buiten bij de Lidl, waardoor er nu veel meer afval daar op straat belandt en ook over het feit dat er door leerlingen van het Kempenhorst College onderweg naar de sporthal veel rommel wordt weggegooid en dat dit door de school niet serieus zou worden opgepakt na melding. Ook is het voor sommige rapers soms lastig om hun volle zakken weer kwijt te raken. Daardoor blijven deze soms ongewenst lang staan op een plek waar buren van de afvalpakkers er wellicht ook last van hebben. Roothans en Stes nemen alle opmerkingen mee, met de belofte om eens goed te gaan kijken naar oplossingen. Verder worden er vooral tips gedeeld, zoals: wat te doen met verdacht (drugs-) afval en gevonden lachgascilinders. Het advies: laten liggen en melden bij de boa’s of de gemeente.”

Echt mensenwerk

Zo is op deze avond vooral merkbaar dat het allemaal echt mensenwerk blijft, van bevlogen mensen, zoveel is wel duidelijk. Een goede tip van een meneer is waarschijnlijk: je moet je er niet aan ergeren, blijf positief en geniet van het wandelen in de buitenlucht. Dan hou je dit het langste vol.” Johan Pijnenburg doet dit prachtige vrijwilligerswerk al jaren in het gebied Kampina. “Je krijgt best veel complimentjes”, vertelt hij. "Ik verzamel vooral afval in de eigen omgeving. Wat het soms lastig maakt is de hoge bermbegroeiing, waardoor je het afval minder goed ziet. Ik pak niet alleen de berm mee, maar ook de slootkanten; daar ligt ook vaak veel.”

Bijzondere vondsten

De meest bijzondere dingen die ik gevonden heb? Ik heb weleens meegemaakt dat mensen een hele aanhanger met tuinafval dumpen. Een complete keuken, uit een huis gesloopt, hebben we ook gehad. Ook vinden we opvallend veel drankflessen: van wellicht heimelijke drinkers? Ik heb het altijd graag gedaan”, vertelt Johan. “Ook de ondersteuning vanuit de gemeente is goed vind ik. Als ik bel, komen ze al snel. En deze ‘waarderingsavond’ met een leuk presentje, dat voelt goed!”, zo besluit hij.