Bomenwerkgroep IVN Oirschot, Werkgroep Natuur en Landschap de Beerzen en Stichting Behoud Erfgoed Oirschot zijn samen met de gemeente volop bezig met de nieuwe bomenverordening. Deze zou al dit jaar gepresenteerd worden, maar dat schuift nu door naar 2024. Dat hoeft niet perse een nadeel te zijn, stellen Elly Pouwels en Frans van Boekel van de werkgroep. Zo is er meer tijd om ‘het groen beter tussen de oren te krijgen’. Ook een laat Middeleeuws burgerrecht wil de werkgroep weer nieuw leven inblazen: het voorpootrecht, want ook dat kan de groene beleving in Oirschot een mooie nieuwe impuls geven.

door Rens van Ginneken

“De urgentie moet nu echt gevoeld worden”, stelt Elly Pouwels van de bomenwerkgroep. “Er is in het verleden wel wat mis gegaan bij de bescherming van onze bomen en ons groen, maar ook bij de gemeente lijkt er nu een omslag in denken mogelijk. We vinden het in ieder geval zeer positief dat we voor overleg zijn uitgenodigd door de betrokken wethouders Van Beek en Van de Ven. Het is mooi en zeer noodzakelijk dat er een nieuwe bomenverordening komt, hoewel het misschien logischer was geweest als er eerst ander beleid was gekomen. Dan heb je al een visie om als vertrekpunt te nemen.” Haar werkgroepcollega Frans van Boekhold knikt. “Er ligt nu wel een lijst van honderd ‘bijzondere bomen in Oirschot die beter beschermd zijn dan andere bomen, maar het behoeft allemaal weer een nieuwe ‘update’ en het mag allemaal meer en beter. De huidige bomenverordening is ook al twintig jaar oud”, zo stelt hij.

Lindes in de Leeuwerikstraat

Dat er een nieuwe verordening en beter op de huidige situatie en nieuwe inzichten gebaseerd beleid nodig is spreekt voor de werkgroepleden voor zich. “De prachtige lindes aan de Leeuwerikstraat zijn natuurlijk een sprekend voorbeeld. Ze gaven schade aan het wegdek en de gemeente wilde een paar jaar geleden overgaan tot kappen. Deze majestueuze bomen staan notabene op de landelijke monumentenlijst. Dankzij een breed protest bleven de bomen gelukkig gespaard. Het is maar één voorbeeld van waar het bijna misgaat als er geen goede bomenverordening ligt”, aldus Pouwels.

Beschermde bomenlijst uitbreiden

Een goede, nieuwe bomenverordening behoeft dus behoorlijk wat aandacht en als het aan de samenwerkende partijen ligt, moet daarin veel vastgelegd worden. De herplantplicht na kappen moet beter vastgelegd worden bijvoorbeeld, de actuele ‘ontgroening’ in de jaren ’60 wijken behoeft aandacht, en het belang van voldoende groen in de omgeving voor alle inwoners. Ook willen de werkgroepleden graag de lijst van honderd bijzondere/beschermde bomen uitbreiden. “Er is al zoveel verdwenen aan mooie lindes en kastanjes bijvoorbeeld. De meeste bomen zijn nu nog ‘vogelvrij’. De gemeente heeft nu alleen een kapvergunning nodig als het om een officieel monumentale boom gaat. De gemeente is daarbij ook nog zelf de vergunningverlener”, zo legt Pouwels uit. Van Boekhold: “Een boom wordt nu pas als boom gezien als de doorsnee minimaal 20 centimeter is; dan is de boom al aardig wat jaren onderweg hoor. Als er gekapt groen wordt gecompenseerd, dan zou er ook voldoende totale dikte moeten terugkomen. Als de status ‘boom’ ontbreekt, dan is er ook geen enkele bescherming. Een ander punt van zorg is dat nu vaak de aanleg van een zonnepark een reden of een excuus is om bomen te kappen. Ook willen we graag de deskundigheid bij het bomenbeheer beter geborgd zien. Bedrijven die dit namens de gemeente doen, zouden daarvoor gecertificeerd moeten zijn.”

Voorpootrecht weer invoeren

Daarnaast heeft de bomenwerkgroep nog een bijzondere wens op de verlanglijst: het aloude voorpootrecht zou weer geïntroduceerd mogen worden in Oirschot. Kortgezegd houdt dit in dat iedere aanwonende van een berm hierin bomen mag planten. “In feite is het voorpootrecht nog onverminderd van kracht”, vertelt Pouwels. “In de late Middeleeuwen werd het ingevoerd door de Hertogen van Brabant, als eeuwigdurend recht. In die tijd was het zeker voor armere mensen een stukje extra inkomen, omdat het vruchtgebruik van de boom voor hen zelf was. In onze tijd zou het een mooie en zeer welkome aanvulling kunnen zijn op het bomenbestand in Oirschot. Een gemeente als Meijerijstad is er nu ook al volop mee bezig. Ook Eindhoven is goed bezig: daar wordt in nieuwe hoogbouw bijvoorbeeld ook groen aan de gevels gerealiseerd onder meer om de hittestress in te stad te reduceren. Het zijn natuurlijk ook prachtige manieren om de mensen actief bij het bomengebeuren te betrekken.”

Bomen ‘in the picture’ in weekblad

Ze besluit: “Wij blijven ons voor die betrokkenheid natuurlijk ook hartstochtelijk inzetten. Zo is er in januari bij IVN weer een interessante lezing over bomen en beleid. Ook gaan we binnenkort in dit weekblad mooie Oirschotse boomexemplaren op een leuke manier presenteren. En als mensen willen reageren, of willen meedenken over bomenbeleid: heel graag. Reageer dan via ons mailadres!”

Reacties graag via: info@ivn-oirschot.nl