Dat de inhoud van het persgesprek op 20 mei tot het moment zelf ‘onder de pet’ werd gehouden zegt misschien iets over hoe verheugend de burgemeesters het nieuws zelf vonden. In ieder geval konden de burgemeesters Judith Keijzers van Oirschot en Rianne Donders van Best vertellen dat de colleges van beide gemeenten een positief advies gaven om de volgende stap te zetten in het proces naar een mogelijke fusie. Op 1 juli beslissen de gemeenteraden dan of zij ook een volgende stap in het fusieproces willen zetten. Als dan ook alle vervolgstappen succesvol en op schema kunnen worden doorlopen, dan kan één gemeente Best-Oirschot op 1 januari 2028 een feit zijn.

door Rens van Ginneken

Uit eerder onderzoek in zowel Best als Oirschot was al naar voren gekomen dat zelfstandig blijven voor beide gemeenten niet wenselijk is. Uit recent onderzoek blijkt dat een samengaan ‘een kansrijke stap is voor de inwoners en de ondernemers’. Dat onderzoek bestond uit negen bouwstenen; daarbij zijn ook zorgen en wensen van de inwoners opgetekend. Ook de financiële situatie van Oirschot en Best werd tegen het licht gehouden, maar bijvoorbeeld ook de sterke en zwakke punten van de gemeentelijke organisaties en de visie van de buurgemeenten. Daarbij zijn geen onoverkomelijke risico’s aan het licht gekomen. De onderzoekers – en nu dus ook de colleges – zien vooral voordelen in schaalvergroting naar een gemeente met ongeveer 50 duizend inwoners. Met name de invloed in de economisch sterke Brainportregio zal toenemen, zo luidt de conclusie.

Verstandshuwelijk

Als de gemeenteraden op 1 juli ook instemmen met verdergaan op het fusiepad, dan kan daarna de officiële fase van start gaan. In relatietermen zou je misschien kunnen stellen dat de vrijage dan wordt omgezet in een verloving, mogelijk de opmaat naar een verstandshuwelijk. Er zijn natuurlijk verschillen en overeenkomsten tussen Best en Oirschot”, vertelt burgemeester Donders. “Maar als gemeente zien we vooral voordelen met schaalvergroting. Bijvoorbeeld op financieel vlak, maar ook in personele zaken én in de dynamiek van de Brainportregio. De schaalvergroting gaat ons daarbij enorm helpen. Ik wil benadrukken dat we zeker géén ‘wijk van Eindhoven’ worden, maar we gaan wel echt een niveau hoger in tal van gemeentezaken.”

Kwetsbare dienstverlening

Burgemeester Keijzers knikt. “Wij zijn vanuit Oirschot als eerste met de vraag gekomen. Vooral omdat de dienstverlening aan onze inwoners voorop staat. Die wordt als kleinere gemeente steeds lastiger te garanderen: we werken noodgedwongen veel met éénpitters bijvoorbeeld en kleine afdelingen. Dat maakt de dienstverlening kwetsbaar in de nabije toekomst, waarin steeds meer van de organisatie gevraagd wordt.” Donders: “Als we effectief willen participeren in Brainport, dan moeten we onze organisatie vitaal en veerkrachtig inrichten en aantrekkelijk houden voor werknemers.”

Betrokken burgers

De burgemeesters zijn in ieder geval ook blij met de betrokkenheid van hun burgers: in Best vulden 949 inwoners een online vragenlijst in, in Oirschot waren dat er 791. Daarnaast deelden inwoners hun zorgen en wensen tijdens bijeenkomsten en op de weekmarkten. Inwoners zien duidelijke kansen in een fusie. Ze verwachten dat de organisatie sterker wordt, de dienstverlening verbetert en dat de gemeente meer invloed krijgt op grote opgaven, zoals woningbouw. Ook verwachten inwoners dat voorzieningen behouden blijven of zelfs beter worden. Ze vragen zich echter ook af of het dorpsgevoel blijft bestaan en of de dienstverlening dichtbij en toegankelijk blijft. Ze willen een eerlijke verdeling van invloed tussen de kernen en wijken en maken zich zorgen over de mogelijke gevolgen voor hun woonlasten, zo bleek uit de enquêtes.

Voorzieningenniveau is belangrijk

Keijzers daarover: “In de gemeente Oirschot werd het voorzieningenniveau als erg belangrijk aangemerkt na een eventuele fusie. We kunnen echter niet zien of deze zorgen in bepaalde kernen meer of minder leven: daarop is niet gefilterd in de enquête.” En Donders: “Er zijn logische en terechte vragen: kan mijn voetbalclub blijven bestaan, blijft de kermis in Best en heeft dit nog effect op de Westelbeerse Pinksterfeesten? De ervaring leert echter bij vergelijkbare fusies, dat er op de meeste vlakken weinig verandert in de afzonderlijke kernen. Ik proef eerlijk gezegd tot dusver ook weinig weerstand tegen de fusieplannen. Over de kosten van dit fusieproces valt nog niet zoveel te vertellen. Het vraagt natuurlijk de nodige investeringen, maar er zijn ook weer potjes van de hogere overheden om het proces te ondersteunen. Daarbij is de verwachting dat schaalvergroting op langere termijn wel leidt tot kostenbesparing.”

Tijdpad nog steeds realistisch

Er is een duidelijk baken uitgezet: op 1 januari 2028 zou de nieuwe gemeente een feit kunnen zijn. Is dat tijdpad nog steeds realistisch eigenlijk? “Ja, op dit moment zeker wel”, stelt Keijzers. Er zijn nog een flink aantal tussenstappen, waarbij ook de gemeenteraden én de burgers nog drie keer aan zet zijn. Het herindelingsadvies dat de raden in maart 2026 afgeven, is bewust gepland vóór de gemeenteraadsverkiezingen, zodat de fusie geen onderdeel wordt van verkiezingscampagnes. Dit plan beschrijft onder andere hoe de contouren van de nieuwe gemeente eruit gaat zien op thema’s als wonen, zorg en bereikbaarheid en wat de financiële gevolgen zijn van een fusiegemeente. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners worden actief bevraagd bij het maken van dit herindelingsontwerp en bij het kiezen van een naam voor de nieuwe gemeente. Wel is niets honderd procent zeker natuurlijk: mocht één van de fases langer tijd vergen, dan zal de daadwerkelijke fusie dezelfde lengte in tijd vooruit schuiven”, zo legt ze uit.

Verderop in het proces besluiten de provincie en de Tweede en Eerste Kamer nog over de concrete fusieplannen. Als iedereen positief blijft, wordt de nieuwe gemeente per 1 januari 2028 gevormd.

Meer informatie via: www.doemee.gemeentebest.nl en www.doemee-oirschot.nl.