Wat ga je doen met een archeologische bodemvondst: een boomstamput van waarschijnlijk meer dan duizend jaar oud? Bij een nieuw bouwproject aan de Drieterskuil in Oirschot kwam de boomstamput van vóór 1300 aan het licht, waarna deze door de gemeente aan beeldend kunstenaar Mark van den Heuvel uit Middelbeers werd geschonken. Een betere bestemming was nauwelijks denkbaar, als je ziet wat Van den Heuvel voor ‘herboren eiken herinneringen’ uit de weerbarstige stam tevoorschijn wist te toveren. “Door deze bewerking krijgt het hout een ereplek, een eerbetoon aan het onmisbare water”, aldus de kunstenaar.

door Rens van Ginneken

“Omdat dergelijke boomstamputten na 1300 niet meer werden gebruikt, kun je eigenlijk wel aannemen dat deze put meer dan 700 jaar oud is. De doorsnede van de boom was 120 centimeter, dus hij kan op het moment van aanleg ook al wel 500 jaar oud zijn geweest. Op zeker moment zijn de Middeleeuwse bewoners van Oirschot bij hun boerenerven een ander type put gaan maken, mogelijk omdat er in de omgeving vrijwel geen bomen meer waren van voldoende dikte, zo vertelde Nathalie Zanen van de gemeente namens de archeologen”, zo doet Mark van den Heuvel uit de doeken, staande in zijn atelier bij vele tientallen objecten die hij inmiddels vervaardigde uit de eeuwenoude stam.

Intens karwei

“Het was een intens karwei”, zo onthult hij. “Alleen al het vervoer van de loodzware stam van Oirschot naar Middelbeers was een uitdaging.” Het eeuwenoude hout gaf zich ook niet zomaar gewonnen”, vertelt Van den Heuvel. “Drie kettingen van mijn zaag gingen eraan, op het hout dat een indringende geur van looizuur en moos prijsgaf. Wie mij kent weet wel dat ik een groot liefhebber ben van het werken met hout en ik vond het een eer om dit hout te mogen verwerken in vrije vormen, waarbij het onmisbare water een centrale rol speelt, bijvoorbeeld in kom- en schaalvormen.”

Intrigerende objecten

Dat leverde al tientallen intrigerende objecten op, waarin de vorm en structuur van het hout spannende symbioses aangaat met bijvoorbeeld epoxyhars en messing. Het hout zelf blijft daarbij altijd leidend, naar de uiteindelijke vorm. Mark van den Heuvel benadert het materiaal liefdevol en respectvol, zoekend naar nieuwe en bijzondere manifestaties: het is eigenlijk onmogelijk om niet elk object minutieus te willen bekijken. Het liefst ook aanraken eigenlijk, maar ja, dat zal waarschijnlijk weer nét niet de bedoeling zijn. Wat weer veel goedmaakt is dat Van den Heuvel altijd boeiend over zijn werkwijze en doelstelling kan vertellen.

Historisch, maar niet beperkend

Is het niet een zware last, misschien zelfs een beperking om te werken aan zo’n historisch waardevol artefact? “Nee, dat heeft me toch niet gehinderd, eerder geïnspireerd. Dat idee van ‘beperking en omzichtigheid’ moet je ook wel kunnen loslaten, anders ga je jezelf als artiest bij elke splinter die je mogelijk verspeelt in de weg zitten. Het is vooral heel mooi om met zulk materiaal te werken, te kijken hoever je kan gaan, wat er nog meer mogelijk is. Ik zou ook niet anders kunnen denk ik. Eerlijk gezegd is het ook gewoon heerlijk meditatief, zo zagen, beitelen, schuren en urenlang messing uitkloppen”, zo besluit hij met een glimlach.

De expositie ‘Onder het water, boven de tijd; van boomstamput naar vrije vorm’ van Mark van den Heuvel is gratis te bezoeken van 29 maart tot en met 3 mei. Op zaterdag, zondag en feestdagen van 11.00 tot 17.00 uur. Van maandag tot en met vrijdag van 19.00 tot 22.00 uur. De officiële opening wordt op 29 maart om 14.30 uur verzorgd door wethouder Joep van de Ven.

Terwijl de expositie loopt vinden er diverse activiteiten plaats, zoals een lezing door Theo Kralt over de vindplaats en gebruiksperiode van de boomstamwaterput op 26 april om 11.00 uur, maar bijvoorbeeld ook atelierconcerten (akoestisch trio Wild Harvest op 6 april). Meer info: www.markvandenheuvel.eu / 013-5141810.

Locatie: Atelier 17, Sint Jorisstraat 17, Middelbeers