Vanavond heb ik op het AZC een groep met elkaar bevriende jongedames bij elkaar geroepen - sommigen ervan ken ik goed, anderen wat minder. Ik ben benieuwd naar hun eerste ervaringen in Nederland, hun ideeën over Oirschot, hun verwachtingen van Nederland…

door Marieke Kessels

Shams (22) zit op het puntje van haar stoel en begint meteen te vertellen. “O, ik ben zo opgetogen dat ik hier ben. Het is in Nederland veel gemakkelijker om je ambities te verwezenlijken. Nederland is een plek waar de vrijheid centraal staat, ik vind dat zo heerlijk. Ik kan hier veel meer bereiken dan in Syrië of Turkije.” Na hun vlucht uit Syrië probeerde het gezin waarvan ze deel uitmaakt eerst een tijd een leven op te bouwen in Istanbul. Shams werkte er een tijdje als modeontwerpster en naaister. Nu wil ze hier een bedrijf oprichten “en echt vernieuwende producten gaan maken, ik wil ook met kleuren en kleding gaan experimenteren. Ik sta nu nog maar aan het begin hiervan, maar dit is een droom die ik al heel lang koester.”

Haar zus Milaad (19) vertelt: “Ik studeerde voor groepsleerkracht, PABO zeg maar, en ik wil hier heel graag mee doorgaan. Een dergelijk beroep gaan uitoefenen in Turkije was niet vanzelfsprekend, want in Turkije vinden ze Syriërs niet leuk. Maar hier in Nederland is iedereen gelijk. Syriërs krijgen in Turkije vaak te maken met geweld, soms worden ze vermoord. Soms loop je ergens tussen andere mensen en dan sist iemand “dood” tegen je. Maar Nederlanders… die zijn allemaal zo ontzettend aardig! En ze lachen altijd!”

Geen sluier in de bieb

Ik wil het beeld een beetje nuanceren en vertel dat er ook in Nederland mensen zijn die niet zo dol zijn op vluchtelingen uit het Midden-Oosten. Ze kijken wat verbaasd op. Ik vraag ze of ze de verkiezingsuitslagen niet kennen. Ik vertel ze dat er soms bijvoorbeeld nog wat moeilijk gedaan wordt over de sluier - de hijab. Een dame die ik ken mocht vanwege haar sluier bijvoorbeeld geen vrijwilligerswerk doen in een bibliotheek hier in de regio. Ik vertel dat veel Nederlanders nog denken dat moslima’s een sluier dragen omdat zij daartoe door familieleden gedwongen worden.

Liliane zegt: “Mijn lichaam is mijn privacy. Het is mijn keuze om het te bedekken, en ik vind het belangrijk dat Nederlanders die keuze accepteren. Bovendien is iedereen hier gelijk. Dat betekent dat als ik ervoor kies om een sluier te dragen, mensen ook mét dat kledingstuk aan respect voor mij mogen opbrengen. Enkele dames die rond de tafel zitten, dragen geen hoofddoek. Ik vraag ze wat hun kijk is hierop. “Soms drinken mensen bier, terwijl ze best weten dat alcohol niet gezond is”, zeggen ze. “Wij dragen geen sluier, terwijl we best weten dat we betere moslims zouden zijn mét. Geloof zit in het hart, niet in de kleren.” Daar is iedereen aan tafel het over eens.

Een van de dames heeft besloten dat ze niet gaat trouwen. “In ons land van herkomst worden meisjes richting het huwelijk geduwd, de maatschappij verlangt dat van ze. Maar ik wil dat niet. Ik heb een eigen wil. Ik wil werken, en ik wil een eigen auto. Ik wil eerst de onderwijsroute in, dus in het inburgeringstraject Nederlands leren, en vervolgens wil ik ofwel hematoloog worden, ofwel informatietechnoloog.

Zo vriendelijk

En hoe is het om hier in Oirschot te leven, ook al is dat tijdelijk? Hebben jullie dorpsbewoners leren kennen, of is er te veel afstand tussen jullie en hen?, vraag ik. Opnieuw beginnen de dames honderduit te vertellen. Liliane: “Op een dag moest ik ergens heen om bloed te laten afnemen, maar mijn fietsband liep opeens lek, en ik was nog ver van mijn bestemming. Ik stond wat naar mijn band te kijken en toen kwam een meneer uit Oirschot met een fietspomp aan. Dat had helaas weinig nut, de band liep opnieuw leeg. Toen bood hij aan mij naar mijn bestemming te brengen met de auto! Zo vriendelijk! En ik was nog op tijd ook! Later hebben we nog mijn fiets opgehaald en heeft hij mij met fiets op het AZC afgezet.” En dit is lang niet het enige positieve verhaal.

Op transfer

Wat vinden jullie eigenlijk van het COA in het algemeen? “Ik heb in negen verschillende AZC’s gewoond. Het is niet gemakkelijk om telkens opnieuw te horen dat je op transfer moet. En het eten is vaak heel slecht op de plekken waar je niet zelf kunt koken. Maar het is natuurlijk geweldig dat je überhaupt bescherming hebt, dat je een bed en eten krijgt, en niet op straat hoeft te slapen. Vluchtelingen in andere landen krijgen helemaal niets.”

Ik vraag ook naar Ter Apel. Hoe was het, om je daar aan te melden? Liliane vertelt dat zij aankwam in de nacht, de deuren van het AZC waren dus dicht. Ze moest wachten tot de volgende ochtend. Er waren lieden die pepperspray gebruikten om hun plek als eerste in de wachtrij zeker te stellen. Maar dit AZC, hier in Oirschot, is de beste COA, zeggen ze. Dit AZC is beter dan dat in G., L., Z… ze noemen daarna nog vele namen. Ik ben de laatste tijd weleens kritisch op enkele werkprocessen hier. Maar het doet me deugd te horen dat de bewoners óns AZC toch nog altijd het beste vinden.